بارسلون

بارسلون از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد پرش به: ناوبری، جستجو این مقاله درباره پایتخت کاتالونیا است. برای باشگاه فوتبال٬ ببینید باشگاه فوتبال بارسلونا. برای استفاده‌های دیگر٬ ببینید بارسلونا (ابهام‌زدایی).
مختصات: شرقی′۱۱°۲ شمالی′۲۳°۴۱ / ۲٫۱۸۳غرب ۴۱٫۳۸۳جنوب / -۲٫۱۸۳;-۴۱٫۳۸۳ (نقشه) بارسلون از بالا٬ آسمان خراش‌های بارسلون٬ قلعه دلس ترس دراگونز٬ کلیسای ساگرادا فامیلیا٬ ورزشگاه نیوکمپ٬ دیاگونال مار نشان رسمی پرچم بارسلون بر روی نقشه اسپانیا بارسلون بر روی نقشه کاتالونیا کشور اسپانیا بخش خودمختار کاتالونیا استان استان بارسلون وسعت شهر ۱۰۱.۴km2 بدون حومه شهر ۸۰۳km2 ارتفاع از سطح دریا ۱۲ متر جمعیت شهر ۱,۶۲۱,۵۳۷ بدون حومه شهر ۴,۲۰۰,۰۰۰ ناحیه شهری ۵٫۰۰۰٫۰۰۰ رتبه ۲امین شهر اسپانیا منطقه زمانی   -تابستان (DST) CET (UTC+1) CEST (UTC+2) کد پستی ۰۸۰۰۱–۰۸۰۸۰ پیش شماره تلفن +34 (اسپانیا) 93 (شهر) وب سایت www.bcn.cat برای دیگر کاربردها، BCN (ابهام‌زدایی) را ببینید. بارسلون[۱] پایتخت و پرجمعیت‌ترین شهر بخش خودمختار کاتالونیا و پس از مادرید پرجمعیت‌ترین شهر اسپانیا و مهمترین بندر این کشور است. جمعیت شهر بارسلون ۱٫۶۲۱٫۵۳۷ در منطقه‌ای به وسعت ۱۰۱٫۴ کیلومتر مربع و منطقه شهری بارسلون بدون احتساب حومه در منطقه‌ای به وسعت ۸۰۳ کیلومترمربع[۲] بیش از ۴٫۲۰۰٫۰۰۰ نفر است.[۲][۳] مجموعا در حدود پنج میلیون نفر[۴][۵][۶] در ناحیه شهری بارسلونا زندگی می‌کنند. همچنین این شهر بخش اصلی شهرداری‌ها و شهرستان‌های هم جواریست که منطقه شهری بارسلونا را با جمعیت ۳٫۲۱۸٫۰۷۱ می‌سازند. بارسلون ششمین شهر پرجمعیت اتحادیه اروپا[۷][۸] و بزرگ‌ترین کلان شهر اروپا در کنار دریای مدیترانه است. بارسلون به لحاظ اهمیت در امور مالی٬ تجارت٬ رسانه٬ سرگرمی٬ هنر٬ بازرگانی بین‌المللی، آموزش و گردشگری یک شهر جهانی است.[۹][۱۰] بندر بارسلونا یکی از مهم‌ترین بنادر اروپا در دریای مدیترانه می‌باشد، همچنین فرودگاه بین‌المللی بارسلونا در سال ۲۰۰۹ بیش از ۲۷ میلیون مسافر را جابه جا کرده است. [۱۱] شهر بارسلون دارای یک شبکه بزرگراهی گسترده و قطار سریع‌السیر نیز هست که اسپانیا را به فرانسه و بعد پرتغال متصل می‌کند. بارسلون ۱۲امین شهر جهان و ۴امین شهر اروپا به لحاظ شمار بازدیدکننده در سال است، این شهر سالیانه در حدود ۵ میلیون توریست را به خود جذب می‌کند.[۱۲] به نقل از مجله مونوکل این شهر ۱۷امین شهر قابل زندگی در جهان است،[۱۳] همچنین طبق تحقیق 2thinknow بین شهرهای‌های جهان در زمینه نوآوری، بارسلونا جایگاه ۱۳ام را داراست.[۱۴] بارسلون با ۱۷۷ بیلیون یورو تولید ناخالص داخلی ۴امین شهر ثروتمند اتحادیه اروپا و ۳۵امین شهر جهان است.[۱۵] بارسلون به عنوان یک شهر رومی تاسیس شد و بعدها پایتخت کنت‌های بارسلون گشت. پس از پیوستن به پادشاهی آراگون یکی از شهرهای مهم امپراتوری آراگون بود. این شهر در طول تاریخ خود بارها مورد تصرف قرار گرفت. امروزه بارسلون یکی از مراکز مهم فرهنگی و به یکی از مقصدهای اصلی گردشگران بدل گشته و از میراث فرهنگی غنی برخوردار است. از سوی دیگر این شهر به سبب بناهای معمارانی چون آنتونیو گائودی و لوییز دومانچه ای مونتانر که به عنوان میراث جهانی یونسکو انتخاب شده‌اند شهرت دارد. همچنین بارسلون مقراصلی اتحادیه کشورهای دریای مدیترانه نیز می‌باشد. بارسلون به عنوان پایتخت کاتالونیا، مقر اصلی دولت کاتالونیا است، پارلمان کاتالونیا و دیوان عالی کشور نیز در این شهر قرار دارند. بارسلون مرکز استان بارسلونا و بارسلونس کومارکا است. محتویات  [نهفتن]  ۱ نام۲ تاریخچه۳ جغرافیا۴ جاذبه‌های شهر ۴.۱ بناهای تاریخی۴.۲ موزه‌ها۴.۳ پارک‌ها۴.۴ ساحل۴.۵ دیگر ۵ جمعیت۶ اقتصاد۷ فرهنگ ۷.۱ سرگرمی و هنرهای نمایشی۷.۲ رسانه۷.۳ ورزش ۸ حمل و نقل ۸.۱ فرودگاه۸.۲ بندر۸.۳ حمل و نقل عمومی۸.۴ راه آهن۸.۵ خیابان و بزرگراه ۹ شهرهای خواهر خوانده۱۰ منابع و پانویس‌ها نام [ویرایش] نام بارسلون از زبان فنیقی‌های ساکن ایبری که آن را بارکنو می‌خواندند آمده است. این مطلب را می‌توان بواسطه یک سکه قدیمی که برروی آن به خط ایبری، بارکنو () نوشته شده است تایید کرد.[۱۶] در متون یونان باستان آن را بارکینون[۱۷] و در لاتین آن را بارسیلونوم [۱۸] نوشته‌اند. در قرون وسطی این شهر به شکل‌های مختلفی چون بارچینونا، بارسالونا، بارچلونا و بارچنونا شناخته می‌شده است. همچنین برخی نوشته‌ها نام این شهر را به جنرال کارتاژ٬ همیلکار بارسا مرتبط دانسته‌اند.[۱۹] تاریخچه [ویرایش] در رابطه با تاریخ ساخت این شهر دو داستان متفاوت وجود دارد. داستان اول ساخت شهر را به ۴۰۰ سال پیش از ساخت رم توسط اسطوره‌ای به نام هرکول نقل می‌کند. داستان دوم تاسیس این شهر را به همیلکار بارسا کارتاژی پدر هانیبال نسبت می‌دهد که نام این شهر را بارسینو نام نهاد.[۲۰] در حدود ۱۵ پیش از میلاد رومی‌ها شهر را به یک کاستروم (اردوگاه نظامی روم) متمرکز بر روی مانس تبر، یک تپه کوچک در نزدیکی تالار قدیمی شهر، پلازا سنت خومه تغییر دادند. بارسلون در زیر استعمار روم فاونتیا[۲۱] یا به شکل کامل مستعمره فاونتیا جولیا آگوستا پیا بارسینو نام داشت.[۲۲] جغرافیا [ویرایش] تصویر بارسلون از فضا مادرید در شمال شرقی شبه‌جزیره ایبری و در کنار دریای مدیترانه برروی فلاتی به وسعت ۱۷۰ کیلومترمربع[۲۳] قرار گرفته که ۱۰۱ کیلومترمربع[۲۴] از آن را شهر بارسلون اشغال کرده است. این شهر توسط رشته کوه‌های کلسرولا محصور شده و رودخانه یوبرگات در جنوب غربی و رودخانه بسوس در شمال آن جریان دارد.[۲۳] تیبیدابو با ۵۱۲ متر ارتفاع بلندترین کوه کلسرولا است که از بالای آن می‌توان بخش قابل توجهی از شهر را مشاهده کرد، اگرچه بر روی این کوه، برج مخابراتی کلسرولا با ارتفاع ۲۸۸٬۴ متر ارتفاع قرار دارد که نمای کاملی از شهر را از بالای آن می‌توان دید. جاذبه‌های شهر [ویرایش] باری گوتیک مرکز شهر قدیم بارسلون است که با وجود برخی تغییرات ایجاد شده در قرن ۱۹ و اویل قرن ۲۰ بناهایی از قرون وسطی و تعدادی قدیمی‌تر متعلق به رومی‌ها هنوز در آن وجود دارد. معماری مدرنیزمه کاتالان که بین سال‌های ۱۸۸۵ و ۱۹۵۰ گسترش یافته، میراث بسیار مهمی در بارسلون است و شمار قابل توجهی از این بناها در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌اند. در این میان کارهای معماری آنتونیو گائودی که در سرتاسر شهر آن‌ها را می‌توان یافت، قابل توجه است. بهترین بنا و معروف‌ترین کار او کلیسای ناتمام ساگرادا فامیلیا است که از سال ۱۸۸۲ در دست ساخت بوده و هزینه‌های آن از کمک‌های شخصی تامین می‌شود، زمان پایان ساخت این بنا ۲۰۲۶ برآورد شده است. بناهای تاریخی [ویرایش] ساگرادا فامیلیا نماد بین‌المللی بارسلوناقصر موسیقی کاتالان و بیمارستان سنت پائول طراحی شده توسط لوییز دومانچه ای مونتانر و از ۱۹۹۷ در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارند.آثار آنتونی گائودی شامل: پالائو گوئل، پارک گوئل، کازا میلا، کازا ویسنس، کازا باتیو، ساگرادا فامیلیاکلیسای سانتا ماریا دل مارکلیسای گوتیک سانتا ماریا دل پیکلیسای جامع بارسلونکلیسای سنت پائو دل کمپآرامگاه کلمبوس موزه‌ها [ویرایش] بارسلون دارای موزه‌ها زیادیست که موضوعات و محدوده‌های مختلفی را پوشش می‌دهند. موزه ملی هنر کاتالونیا که به سبب دارا بودن مجموعه بسیار خوبش در زمینه هنر رمانسک شهرت دارد یا موزه هنر معاصر بارسلونا که بر روی دوره بعد از جنگ کاتالان و هنر اسپانیایی معطوف است. می‌توان از بنیاد خوآن میرو، موزه پیکاسو و بنیاد آنتونی تاپیس که مجموعه‌های مهمی از این شخصیت‌ها شناخته شده را در بردارند نیز یاد کرد. برخی از موزه‌ها موضوعات تاریخی را پوشش می‌دهند، نظیر موزه تاریخ شهر، موزه تاریخ کاتالونیا، موزه باستان شناسی کاتالونیا، موزه دریانوری بارسلون و موزه شخصی-خصوصی مصری‌ها. موزه اروتیک بارسلون که در این میان یکی از موزه‌های ویژه است و موزه علم کوسموکایخا که در سال ۲۰۰۶ جایزه موزه سال اروپا را دریافت کرد. پارک‌ها [ویرایش] ساحل [ویرایش] دیگر [ویرایش] جمعیت [ویرایش] اقتصاد [ویرایش] فرهنگ [ویرایش] سرگرمی و هنرهای نمایشی [ویرایش] داخل گران تئاتر دل لیسئو بارسلون اماکن زیادی برای موسیقی زنده و تئاتر دارد. از بین این اماکن، اماکن شناخته شده‌ای نظیر سالن اپرا گران تئاتر دل لیسئو، تئاتر ملی کاتالونیا، تئاتر لیور و سالن موسیقی قصر موسیقی کاتالان شایان ذکر هستند. همچنین بارسلون خانه ارکستر سمفونیک ملی کاتالونیا و بارسلون موسوم به اوبی‌سی (به انگلیسی: OBC) است که بزرگترین ارکستر سمفونیک کاتالونیا نیز محسوب می‌شود.[۲۵] رسانه [ویرایش] ال پریودیکو دی کاتالونیا (با نسخه‌های زبان کاتالان و زبان اسپانیایی) و لا ونگوردیا (زبان اسپانیایی) روزنامه‌های اصلی صبح بارسلون هستند. همچنین اسپورت و ال موندو دپورتیو با موضوع ورزش دیگر روزنامه‌های اصلی صبح هستند که به زبان اسپانیایی و توسط شرکت‌های مختلفی منتشر می‌شوند. ورزش [ویرایش] تصویری از ورزشگاه نیوکمپ بارسلونا تاکنون برگزار کننده مسابقات سطح بالایی نظیر بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۹۲[۲۶] و جام جهانی فوتبال ۱۹۸۲[۲۷] بوده است و همچنین می‌توان از دوبار میزبانی یوروبسکت، یکبار بازی‌های ورزش‌های آبی قهرمانی جهان ۲۰۰۳ و بازی‌های دو و میدانی قهرمانی اروپا ۲۰۱۲ نیز یادکرد. باشگاه بارسلونا باشگاه ورزشی این شهر است که بیشتر بخاطر تیم فوتبال آن شهرت جهانی دارد. تیم فوتبال بارسلونا یکی از سه تیمی است که هرگز به دسته‌ای پایین تر از لالیگا سقوط نکرده است، و نیز با ۲۰ قهرمانی در لالیگا، ۲۵ قهرمانی در جام حذفی، ۷ قهرمانی در سوپرکاپ و ۲ قهرمانی در لیگ کاپ، بعد از رئال مادرید پرافتخارترین تیم اسپانیا است. آنها همچنین با بردن در مجموع ۹ عنوان اصلی در اروپا، یکی از موفق‌ترین تیم‌های حاضر در اروپا می باشند.[۲۸] 4 قهرمانی در لیگ قهرمانان، ۳ قهرمانی در جام یوفا، ۴ قهرمانی در جام در جام اروپا و ۲ قهرمانی در سوپرکاپ اروپا دستاورد بارسلونا در اروپا تا به امروز می‌باشد. در سال ۲۰۰۹، بارسلونا موفق شد اولین باشگاهی باشد که سه‌گانه لالیگا، کوپا دل ری و لیگ قهرمانان باشگاههای اروپا را به دست می‌آورد. همچنین بارسلونا تنها تیمی است که از سال ۱۹۵۵ همواره در جام باشگاههای اروپا حاضر بوده است. استادیوم باشگاه نوکمپ نام دارد، که با گنجایش ۹۸٫۷۷۲ تماشاگر، بزرگترین استادیوم در اروپاست. بارسلونا از درجه بالایی از محبوبیت برخوردار است، حدود ۲۵٫۷% مردم اسپانیا طرفدار بارسلونا هستند[۲۹] و این در حالیست که بر اساس بررسی ای که اخیراً انجام شد، بارسلونا با دارا بودن ۴۴٫۲ میلیون هوادار در اروپا، پرطرفدارترین تیم حاضر در اروپا نیز هست.[۳۰] حمل و نقل [ویرایش] فرودگاه [ویرایش] تصویری از ورودی ترمینال T1 فرودگاه بارسلونا فرودگاه بارسلونا در منطقه ال پرات دی لیوبرگات در فاصله ۱۷ کیلومتری مرکز شهر بارسلون واقع شده است. این فرودگاه دومین فرودگاه بزرگ اسپانیا و بزرگترین فرودگاه کنار دریای مدیترانه است. فرودگاه بارسلون مرکز فعالیت شرکت هواپیمایی ویولینگ٬ اسپن ایر و ایر اروپا است. پروازهای این فرودگاه غالبا داخلی و یا مقاصدی در اروپا می‌باشد، اگرچه برخی شرکت‌های هواپیمایی پروازهایی به مقاصد دیگر دنیا نظیر آمریکای لاتین٬ ایالات متحده و آسیا نیز دارند. فرودگاه از طریق بزرگراه، اتوبوس و قطار شهری به شهر ارتباط دارد. فرودگاه سابادل فرودگاه کوچک و دیگر فرودگاه بارسلون است که در نزدیکی منطقه سابادل قرار دارد. این فرودگاه به آموزش خلبانی، پروازهای تجاری و پروازهای خصوصی اختصاص دارد. همچنین برخی از شرکت‌های هواپیمایی ارزان قیمت مثل ترانساویا.کام و ریان ایر از فرودگاه خرونا واقع در ۹۰ کیلومتری شمال بارسلون یا فرودگاه رئوس در ۷۷ کیلومتری جنوب بارسلون استفاده می‌کنند. بندر [ویرایش] حمل و نقل عمومی [ویرایش] راه آهن [ویرایش] بارسلونا پایگاه اصلی آرای‌ان‌اف‌ای(به انگلیسی: RENFE)، راه آهن اسپانیا است. مرکز اصلی قطار درون شهری بارسلونا ایستگاه بارسلونا-سنت می‌باشد. سیستم قطار سریع‌السیر ای‌وی‌ای (به انگلیسی: AVE) که توانایی حرکت با سرعت ۳۰۰ کیلومتر در ساعت را داراست، بارسلونا را به مادرید متصل می‌کند. در مجموع بارسلونا دارای خطوط قطار سریع‌السیر به شهرهای اصلی اسپانیا است. در سال ۲۰۱۲ نیز خط راه آهن پرسرعت بارسلونا به فرانسه راه اندازی می‌شود.

برلين

برلین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

پرش به: ناوبری، جستجو

برای دیگر کاربردها، برلین (ابهام‌زدایی) را ببینید.

مختصات: ‏۵۶″ ۲۳′ ۱۳°شرقی ‏۲″ ۳۰′ ۵۲°شمالی / ۱۳٫۳۹۸۸۹غرب ۵۲٫۵۰۰۵۶جنوب / -۱۳٫۳۹۸۸۹;-۵۲٫۵۰۰۵۶ (نقشه)

Berlin
برلین

پرچم

نشان رسمی

مکان در آلمان و اروپا

مختصات جغرافیایی

‎‏″ ۲۵′ ۱۳°شرقی ‏″ ۳۱′ ۵۲°شمالی / ۱۳٫۴۱۶۶۷غرب ۵۲٫۵۱۶۶۷جنوب / -۱۳٫۴۱۶۶۷;-۵۲٫۵۱۶۶۷

تقسیمات و حکومت

کشور

آلمان

منطقه NUTS

DE3

زیربخش‌های شهر

۱۲ منطقه

شهردار

کلاوس وورایت (SPD)

احزاب حاکم

SPD / Die Linke

آرا در بوندسرات

۴ (از ۶۹)

آمار کلی

مساحت 

۸۹۲‎ km²

ارتفاع

‎۳۴ - ۱۱۵ m

جمعیت ^[۱]

۳٬۴۱۴٬۰۰۰ (۱۰/۲۰۰۷)

 - تراکم جمعیت

‪۳٬۸۲۸ /km² ‫

 - منطقه شهری

۳٬۷۰۰٬۰۰۰

 - کلان‌شهر

۴٬۹۴۰٬۰۰۰ 

اطلاعات دیگر

تولید ناخالص داخلی 

€ ۸۱٫۷ میلیارد (۲۰۰۷)

کد پستی

۱۰۰۰۱-۱۴۱۹۹

پیش‌شماره

۰۳۰

پلاک ماشین

B

کد ایزو ۲-۳۱۶۶

DE-BE

وب‌گاه

www.berlin.de

برلین (به آلمانی: Berlin) ( آوا ^{راهنما·اطلاعات}) پایتخت کشور آلمان و بزرگ‌ترین شهر هم از لحاظ جمعیت و هم از لحاظ مساحت در این کشور است و در کل اتحادیه اروپا مقام دوم را دارد. مساحت آن ۸۹۹ کیلومتر مربع است و این شهر ۳۸ کیلومتر از شمال به جنوب و ۴۵کیلومتر از شرق به غرب امتداد یافته‌است. میانگین ارتفاع آن از سطح دریا ۳۴متر ثبت شده بلندترین ارتفاع (۱۱۵متر) به دو تپه مصنوعی توفلسبرگ و ماگلبرگ مربوط می‌شود برلین همچنین یک شهر ایالتی است، یعنی یکی از ایالت‌های شانزده‌گانه آلمان نیز به شمار می‌آید. برلین، بزرگ‌ترین و از نظر تاریخی مهم‌ترین ایالت آلمان است. جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی این شهر در حال حاضر، آن را به یکی از مهم‌ترین مراکز جلب گردشگر تبدیل کرده‌است. با این‌حال برلین، شهری «فقیر» با وام‌دار است. برلین به عنوان یکی از مراکز فرهنگی جهان در زمان‌های مختلف نقش مهمی بازی کرده‌است: در قرن ۱۸، به عنوان پایتخت پروس، قلب روشنگری بود. در «دههٔ طلایی سال‌های بیست»، در این شهر بزرگ جشن‌های بی‌شماری برپا شد. امروز نیز برلین، یکی از شهرهای مهم اروپاست که هنوز نگاه‌ها را به خود جلب می‌کند.

محتویات

 [نهفتن] 

• ۱ شهری تاریخی
• ۲ اقتصاد
• ۳ جغرافیا
• ۴ برلین در تغییر
• ۵ فقیر، ولی شهوت‌انگیز
• ۶ شهرهای خواهر
• ۷ پانویس
• ۸ منابع
• ۹ جستارهای وابسته

شهری تاریخی [ویرایش]

بسیاری از رویدادهای تاریخی آلمان در این شهر رخ کرده‌اند: پس از دوران نازی‌ها و پایان یافتن جنگ دوم جهانی، این خطه بین چهار قدرت بزرگ جهان، آمریکا، فرانسه، بریتانیا و اتحاد جماهیر شوروی تقسیم شد. در سال ۱۹۶۱ سرانجام جدایی دو بخش از آلمان با ساختن دیوار در برلین قطعی شد. تا ۹ نوامبر سال ۱۹۸۹، تا زمان به‌وقوع پیوستن انقلاب صلح‌آمیز مردم آلمان شرقی، این دیوار هم‌چنان برقرار بود. یک سال پس از آن، دو آلمان رسماً متحد شدند

اقتصاد [ویرایش]

از ۵/۱ میلیون شهروندی که در این شهر آماده به کار هستند؛ تقریبا ۵۰درصد در مراکز وابسته به صنایع مختلف مشغول به کارند.۱۵درصد از طریق داد و ستد روزگار می‌گذرانند؛ ۱۳درصد در صنعت و ۱۲درصد در ادارت دولتی فعالیت می‌کنند. مهندسی سیستم‌های الکتریکی بزرگترین بخش صنعتی در این شهر به شمار می‌آید که ۴/۳۱درصد از نیروهای کاری را به خود اختصاص داده‌است. از دیگر بخش‌های بزرگ صنعتی که دستی در اقتصاد این شهر دارند می‌توان صنایع مکانیک؛ خودروسازی؛ شیمی؛ مواد غذایی و پژوهش و فن آوری را نام برد.

جغرافیا [ویرایش]

۲۴درصد از مساحت شهر را جنگلها و دریاچه‌های زیبا پوشانده، دره رود اسپری که از شرق تا غرب امتداد دارد و به میزان ۱۹۷ کیلومتر در رودخانه‌ها و کانالهایی که قابل کشتیرانی، سهیم است.۴۷درصد از زمینهای این شهر دارای کاربری‌های متفاوت است، ۸درصد برای زیر سازه‌های ترافیکی در نظر گرفته شده و ۴۳درصد برای فضای سبز و چشم‌اندازهای طبیعی مطرح است که از این میزان ۱۷درصد آن به جنگل‌ها، ۱۲درصد به پارک‌ها، ۷درصد به اراضی کشاورزی و ۷درصد به دریاچه‌ها اختصاص دارد.۲۰٪درصد فضای باز نیز بعنوان زمین‌های جان پناه جهت بلایای طبیعی در اطراف شهر قرار دارد.

برلین در تغییر [ویرایش]

در حال حاضر برلین، پایتخت آلمان، مرکز دولت و مجلس فدرال این کشور است، هر چند که هنوز برخی از وزارت‌خانه‌ها، شعبه‌هایی نیز در شهر بن، پایتخت پیشین آلمان دارند. بخشی از شهر که بناهای دولتی در آن واقع‌اند، مثل «رایشستاگ» (Reichstag) که مجلس فدرال آلمان در آن قرار دارد، دروازهٔ «براندنبورگ» (Brandenburger Tor)، یا میدان‌هایی چون «بازار ژاندارمری» (Gendarmenmarkt)، از جمله دیدنی‌های شهر برلین است که تاریخ معاصر آلمان در آن‌ها نوشته می‌شود. در میدان پتسدام (Potsdamer Platz) که در زمان جنگ سرد به آن «نوار مرگ» می‌گفتند، چندی است که ساختمان‌های بسیار مدرن و بلند و دیدنی بنا شده‌اند. میدان الکساندر (Alexanderplatz)، که در دورهٔ حکومت «آلمان دموکراتیک» میدان مرکز مرکزی برلین شرقی بود، در سال‌های گذشته تغییرات اساسی کرده‌است. هم‌چنین در برخی از محله‌های برلین، به ویژه در بخش شرقی آن، رد پای تاریخ را می‌توان یافت.

فقیر، ولی شهوت‌انگیز [ویرایش]

رایشستاگ، محل پارلمان مرکزی آلمان فدرال.

ساختمان اصلی کتابخانه دولتی برلین در میدان اونتر دن لیندن.

برلین، شهر انسان‌های خلاق نیز هست: دفترهای تولید فیلم و برنامه‌های تلویزیونی، تبلیغات، موزیک و رشته‌های دیگر هنری در محله‌های مختلف برلین، پخش‌اند. مشکل آن‌ها تنها یک چیز است: پولی ندارند. شهردار برلین، کلاوس وورایت (Klaus Wowereit)، یک بار شهرش را «فقیر، ولی شهوت‌انگیز» خواند. چون این تنها درصد بیکاران نیست که خیلی بالاست؛ ۱۴ درصد. بلکه خود شهر هم بدهی‌های زیادی دارد. این چیزها ولی باعث نمی‌شود که برلینی‌ها جشن نگیرند: در حال حاضر برلین به یکی از مکان‌های برپایی پارتی با کلوپ‌های بسیار شیک تبدیل شده‌است.

این شهر بزرگ، مرکز سیاسی و فرهنگی آلمان است و بخاطر تقسیم آن به دو بخش برلین غربی و برلین شرقی در سال‌های بین ۱۹۴۹ تا ۱۹۸۹ دارای یکی از متنوع‌ترین محیط‌های شهری اروپا است.

شهردار کلاوس وورایت (Klaus Wowereit) است.

شهرهای خواهر [ویرایش]

برلین امروزه دارای پانزده شهر خواهر یا شریک است:

• لس آنجلس، ایالات متحده آمریکا
• پاریس، فرانسه(شهر شریک)
• مادرید، اسپانیا
• ایالتبول، ترکیه
• مسکو، روسیه
• ورشو، لهستان
• بوداپست، مجارستان
• بروکسل، بلژیک
• جاکارتا، اندونزی
• تاشکند، ازبکستان
• مکزیکو سیتی، مکزیک
• پکن، چین
• توکیو، ژاپن
• بوئنوس آیرس، آرژانتین
• لندن، انگلستان

تهران

/**/ /**/ /**/ Please read: a personal appeal from Wikipedia founder Jimmy Wales هم‌اکنون بخوانید تهران از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد پرش به: ناوبری، جستجو
مختصات: شرقی‌۵۱°۲۵′ شمالی‌۳۵°۴۰′ / °۵۱٫۴۲شرقی °۳۵٫۶۷شمالی / ۵۱٫۴۲;۳۵٫۶۷ (نقشه) برای دیگر کاربردها، تهران (ابهام‌زدایی) را ببینید. تهران تهران شرقی‌۵۱°۲۵′ شمالی‌۳۵°۴۰′ / °۵۱٫۴۲شرقی °۳۵٫۶۷شمالی / ۵۱٫۴۲;۳۵٫۶۷ اطلاعات کلی کشور  ایران استان تهران شهرستان تهران بخش مرکزی نام(های) قدیمی طهران مردم جمعیت شهر: ۸،۲۴۴،۵۳۵[۱] استان تهران: ۱۲،۱۸۳،۳۹۶ تراکم جمعیت ۱۰٬۵۵۵[۲] نفر بر کیلومتر مربع زبان‌ گفتاری اکثریت: فارسی. اقلیت: ترکی آذربایجانی، گیلکی، لری، مازندرانی[۳]، لهجه قدیم تهرانی، عربی[۴][۵]، ارمنی[۶] و زبان‌های مهاجر جدید[۷] مذهب شیعه و غیره جغرافیای طبیعی مساحت ۷۳۰ کیلومترمربع[۲] ارتفاع از سطح دریا متوسط ۱۱۹۰ متر[۸] آب‌وهوا میانگین دمای سالانه حداکثر: +۲۲/۷ درجه[۹] حداقل: +۱۱/۹ درجه میانگین بارش سالانه ۲۳۳ میلیمتر[۹] روزهای یخبندان سالانه ۴۷ روز[۹] اطلاعات شهری شهردار محمدباقر قالیباف ره‌آورد کتاب، کالا پیش‌شماره تلفنی ۰۲۱ وبگاه شهرداری تهران پلاک خودرو  ایران ۱۱، ۲۲، ۳۳، ۴۴، ۵۵، ۶۶، ۷۷ [۱۰] تابلوی خوش‌آمد به شهر به تهران خوش آمدید تِهْرانْ ( آوا راهنما·اطلاعات) بزرگ‌ترین شهر و پایتخت ایران و مرکز استان تهران و شهرستان تهران است. جمعیّت آن ۸،۲۴۴،۵۳۵ نفر است[۱] و هجدهمین شهر پرجمعیّت جهان به شمار می‌آید.[۱۱] مساحت این شهر ۷۳۰ کیلومتر مربّع است.[۱۲][۲] این شهر یکی از بزرگ‌ترین شهرهای غرب آسیا و بیست و هفتمین شهر بزرگ دنیا است.[۱۳] شهر تهران، در شمال کشور ایران و جنوب دامنهٔ رشته‌کوه البرز واقع شده‌است. این شهر دارای یک شبکهٔ متراکم بزرگ‌راهی و چهار خطّ فعّال مترو است که فقط در بهار سال ۱٬۳۹۰، ۱۲۹ میلیون مسافر را جابه‌جا کرده‌اند.[۱۴] از دههٔ ۱۳۴۰ تهران مرکز جذب مهاجران زیادی از سرتاسر ایران بوده‌است.[۱۵] ساکنان اصلی تهران اقوام فارسی زبان بودند، البتّه هم‌اکنون این شهر دارای اقوام مختلفی است و عمدهٔ زبان محاوره‌ای در این شهر فارسی است. بیشتر مردم در این شهر زبان فارسی با لهجهٔ تهرانی دارند. دیگر اقوام ساکن تهران عبارتند از:آذری، گیلک، مازندرانی، ارمنی، عرب، آذربایجانی، کرد و لر.[۸] تراکم جمعیّت در تهران بین ده هزار و هفتصد تا بیش از یازده هزار تن در هر کیلومتر مربّع برآورد می‌شود که بنابر آمار نخست شانزدهمین شهر پرتراکم جهان است.[۱۶][۱۷] شهر تهران در شمال ایران، در کوهپایه‌های جنوبی رشته‌کوه البرز در حدّ فاصل طول جغرافیایی ۵۱ درجه و ۲ دقیقهٔ شرقی تا ۵۱ درجه و ۳۶ دقیقهٔ شرقی، به طول تقریبی ۵۰ کیلومتر و عرض جغرافیایی ۳۵ درجه و ۳۴ دقیقهٔ شمالی تا ۳۵ درجه و ۵۰ دقیقهٔ شمالی به عرض تقریبی ۳۰ کیلومتر گسترده شده‌است. ارتفاع شهر در بلندترین نقاط شمال به ۲۰۰۰ متر و در جنوبی‌ترین نقاط به ۱۰۵۰ متر از سطح دریا می‌رسد. تهران از شمال به نواحی کوهستانی و از جنوب به نواحی کویری منتهی شده در نتیجه در جنوب و شمال دارای آب و هوایی متفاوت است. نواحی شمالی از آب و هوای سرد و خشک و نواحی جنوبی از آب و هوای گرم و خشک برخوردارند.[۱۸] ساختار اداری ایران در تهران متمرکز شده‌است.[۱۹] تهران به ۲۲ منطقه، ۱۳۴ ناحیه (شامل ری و تجریش) و ۳۷۰ محله تقسیم شده‌است.[۲۰] نماد شهر تهران برج آزادی است. برج میلاد نیز نماد دیگر آن به حساب می‌آید.[۲۱][۲۲] تهران میزبان نزدیک به نیمی از فعّالیّت‌های صنعتی کشور است، کارخانجاتی در زمینهٔ تجهیزات خودرو، برق و الکترونیک، منسوجات، شکر، سیمان و مواد شیمیایی در این شهر واقع شده‌اند، تهران همچنین بازار بزرگ فرش و محصولات مبلمان در سراسر کشور است. در جنوب حومهٔ تهران یک پالایشگاه نفت به نام پالایشگاه تهران وجود دارد. در تهران و حومه، اماکن تاریخی مذهبی نظیر مساجد، کلیساها، کنیسه‌ها، و آتشکده‌های زرتشتیان قرار گرفته‌است.[۸] در فهرست گران‌ترین پایتخت‌های دنیا در سال ۲۰۰۸ (میلادی)، تهران در پلّهٔ آخر قرار داشت. تهران همچنین در فهرست گران‌ترین شهرهای دنیا و بر مبنای شاخص هزینه‌های زندگی، در پلّهٔ یکی مانده به آخر جای دارد.[۲۳][۲۴][۲۵][۲۶] تهران از جهت تولید ناخالص داخلی رتبهٔ پنجاه و ششم و با لحاظ کردن جمعیّت منطقه شهری، رتبهٔ بیست و نهم را در بین شهرهای دنیا دارد.[۲۶] تصویر ماهواره‌ای تهران محتویات  [نهفتن]  ۱ پیشینهٔ تهران۲ نام تهران۳ جغرافیا۴ نمای شهر۵ معماری و شهرسازی۶ فضای سبز ۶.۱ پارک‌های جنگلی مهم ۷ تقسیمات شهری ۷.۱ مناطق شهری۷.۲ محله‌های شهر ۸ اقتصاد۹ جمعیت‌شناسی۱۰ جرایم و معضلات اجتماعی۱۱ موزه‌ها۱۲ قنات‌های تهران۱۳ مکان‌های مذهبی۱۴ سینما و تئاتر۱۵ ورزش۱۶ فرهنگ‌سراها۱۷ نشریات۱۸ آموزش و پژوهش ۱۸.۱ دانشگاه‌ها۱۸.۲ مدرسه‌ها۱۸.۳ کودکستان‌ها ۱۹ حمل‌ونقل ۱۹.۱ شبکهٔ متروی تهران۱۹.۲ بزرگراه‌ها۱۹.۳ ترافیک ۲۰ آلودگی‌های زیست‌محیطی ۲۰.۱ آلودگی هوا۲۰.۲ آلودگی صوتی۲۰.۳ آلودگی آب‌های زیرزمینی ۲۱ سیاست۲۲ شورای شهر تهران۲۳ شهرداری تهران ۲۳.۱ رخدادهای سیاسی ۲۴ غذا و رستوران۲۵ دیوارنگاری در تهران۲۶ شهرهای خواهرخوانده۲۷ جستارهای وابسته۲۸ پانویس۲۹ پیوند به بیرون پیشینهٔ تهران [ویرایش] نوشتار اصلی: پیشینه تهران تهران برای نخستین بار توسّط ایل قاجار پایتخت ایران شد. تصویر کتیبهٔ فتحعلی شاه، روی تپّهٔ سنگی چشمه علی واقع در شمال شهر ری منطقه ۲۰ تهران یاقوت حموی در معجم‌البلدان می‌نویسد: طهران به کسر طاء و سکون‌ها و را و نون در آخر، واژه‌ای است عجمی و ایشان تهران تلفّظ کنند چون در زبان ایشان طاء وجود ندارد. این آبادی از دیه‌های ری است و بناهای آن در زیر زمین بنیان یافته‌است، و هیچ‌کس جزء به ارادهٔ مردم به‌آن‌جا راه نمی‌یابد و در بیش‌تر اوقات ایشان نسبت به سلطان وقت راه خلاف و سرپیچی می‌پیمایند. [۲۷] تهران در گذشته از روستاهای ری بوده و ری که در تقاطع محورهای قم، خراسان، مازندران، قزوین، گیلان و ساوه واقع شده به سبب مرکزیّت مهم سیاسی، بازرگانی، اداری و مذهبی از قدیم مورد نظر بوده و مدعیان همواره این مرکز راهبردی را مورد تهاجم و حمله قرار می‌داده‌اند. روستای تهران به واسطه برخورداری از مغاک‌ها و حفره‌های زیر زمینی و مواضع طبیعی فراوان و دشواری نفوذ در آنها پناهگاه خوبی برای دولتمردان و دیگر اشخاصی بوده که احتمالاً مورد تعقیب مدعیان قرار داشته‌اند. از سوی دیگر، کاروان‌های بزرگی که از محورهای مورد بحث عبور می‌کردند شکارهای سودمندی بودند و اغلب مورد حمله چپاول مردم بومی واقع می‌شدند. روستای تهران در واقع کانون چپاولگران و نهانگاه کالاهای دزدیده‌شده بود و این وضع تا زمان شاه تهماسب صفوی که قزوین را به عنوان پایتخت خود انتخاب نمود ادامه داشت. تهران در برابر حملهٔ افغان‌ها (پشتون‌ها) ایستادگی زیادی کرد و به همین خاطر آن‌ها پس از تصرف تهران این شهر را ویران کردند و باغ‌ها و تاکستان‌های آن را از میان بردند.[۲۸] در زمان نادرشاه تهران دوباره نام و نشانی یافت و در همین شهر بود که نادرشاه رهبران بزرگ شیعه و سنی را گرد هم آورد و پیشنهاد اتحاد اسلامی و رفع اختلاف‌ها را به آن‌ها داد.[۲۹] تا پیش از کشف تمدّن قیطریّه و همچنین کشف آثاری در تپّه‌های عباس‌آباد، گمان می‌رفت پیشینهٔ تاریخی این شهر به همان آثار یافت‌شده در حوالی شهر ری محدود می‌شود، ولی اکتشافات باستان‌شناسی در تپّه‌های عباس‌آباد، بوستان پنجم خیابان پاسداران و درّوس، نشان داد تمام آبادی‌های ناحیهٔ تاریخی قصران، دوره‌ای درخشان از استقرار اقوام کهن و خلّاقیّت‌های فرهنگی را پشت سر گذارده‌اند.[۳۰] در فارسنامهٔ ابن بلخی نیز که مربوط به سال‌های ۵۰۰ تا ۵۱۰ هجری قمری‌است. از شهر تهران به دلیل انارهای مرغوبش یاد شده‌است. اگرچه در آثار مکتوب کهن از تهران پیش از اسلام نام برده نشده‌است، امّا حفّاری‌های باستان شناسی ۱۳۲۱ خورشیدی در روستا‍ی درّوس ‍ شمیران نشان می‌دهد که در این ناحیه، در هزارهٔ دوّم پیش از میلاد، مردمی متمدّن زندگی می کرده‌اند.[۳۱] تهران در قدیم روستایی نسبتاً بزرگ بود که بین شهر بزرگ و معروف آن زمان، شهر ری و کوهپایه‌های البرز قرار داشت. نخستین بار نام آن در ذکر زندگینامهٔ ابوعبدالله حافظ تهرانی متولد ۱۸۴ خ. آمده‌است. پس از حملهٔ مغولان به ری و تخریب این شهر، تهران بیش از پیش رشد یافت و عدّه‌ای از اهالی آوارهٔ ری را نیز در خود جای داد و مساحتش در این دوران به ۱۰۶ هکتار رسیده بود.[۳۰] این منطقه در زمان سلسله صفوی به علّت این‌که بقعه سید حمزه جدّ اعلای صفویه در نزدیکی حرم شاهزاده عبدالعظیم قرار داشت و تهران نیز دارای باغ‌های خوش آب و هوا بود، مورد توجّه قرار گرفت. نخستین بار، شاه طهماسب اول صفوی در ۹۱۶ خ. هنگام گذر از تهران باغ و بوستان فراوان این شهر را پسندید و دستور داد تا بارو و خندقی به دورش بکشند، این بارو که ۱۱۴ برج به عدد سوره‌های قرآن و چهار دروازه رو به چهار سوی دنیای پیرامون داشت، از شمال به میدان توپ‌خانه و خیابان سپه، از جنوب به خیابان مولوی، از شرق به خیابان ری و از غرب به خیابان وحدت اسلامی (شاپور) محدود می‌شد، مساحت تهران در این دوران به ۴۴۰ هکتار رسید.[۳۰] در دورهٔ شاه عبّاس اول (۹۶۶ تا ۱۰۰۷ خ.) پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، چهارباغ و چنارستانی ساخته شد که بعدها دورش را دیواری کشیدند و به صورت کاخ (کاخ گلستان) و مقرّ حکومتی درآوردند. نام تهران [ویرایش] در بارهٔ وجه تسمیهٔ تهران اختلاف نظر زیادی وجود دارد، پاره‌ای از پژوهشگران «ران» را پسوندی به معنای دامنه گرفته‌اند و شمیران و تهران را بالادست و پایین‌دست خوانده‌اند. برخی دیگر تهران را تغییر شکل یافتهٔ «تهرام» به معنای منطقهٔ گرمسیر دانسته‌اند، در مقابل شمیرام یا شمیران که منطقه سردسیر است و همچنین عدّه‌ای بر این باورند که سراسر دشت پهناوری که امروز تهران بزرگ خوانده می‌شود در میان کوه‌های اطراف، گود به نظر می‌رسید و بدین سبب «ته ران» نام گرفت.[۳۰] روستایی که پیش‌درآمد شهر تهران بوده‌است، پیش از اسلام نیز وجود داشته، امّا پس از اسلام به‌تدریج نام آن معرّب گردیده و از تهران به طهران تبدیل شده‌است. امّا جغرافیدانان معروف آن روزگار نیز به املای تهران اشاره نموده‌اند. همزمان با جنبش مشروطه، که تغییرات زیادی در ادبیّات و نگارش زبان فارسی به وجود آمد، رفته‌رفته املای تهران رواج یافت و پس از تأسیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و تأکید آن بر املای تهران، املای دیگر (طهران) کاملاً منسوخ شد.[۱۸] اعتماد السلطنه در مرات البلدان درباره وجه تسمیه تهران چنین آورده‌است: " چون اهل آنجا (تهران) در وقتی که دشمن برای آنها به هم می‌رسید در زیر زمین پنهان می‌شدند، از این جهت به این اسم موسوم شده‌است که به " ته ران" یعنی زیر زمین می رفته‌اند".[۳۲] جالبترین نظریه ریشه‌شناسی اسم تهران را پژوهشگر ایرانی مقیم نروژ (دانا پیشدار) مطرح کرده‌است. به عقیده وی ریشه و اشتقاق اسم تهران را باید در زبانهای ایرانی باستان همچون زبان مادی و زبان اوستایی جستجو کرد.از آنجا که شهر ری و منطقه تهران در دوران پیش از اسلام بزرگترین شهر سرزمین ماد بوده و در دوران زرتشتی نیز یک شهر مقدس محسوب شده و یک حکومت دینی زرتشتی نظیر واتیکان کنونی در آن وجود داشته، این گفته منطقی به نظر می‌رسد. به عقیده پیشدار اسم تهران از دو بخش (ته) به معنی درخت داغداغان و (ران) به معنی دامنه تشکیل شده‌است. ته یک واژه گرفته شده از زبان مادی است و معنی درخت داغداغان می‌دهد که در مناطق شمال تهران امروزی می روییده‌است. در لغتنامه دهخدا نیز بدان اشاره شده‌است و دهخدا ان را چنین توضیح می‌دهد: ته نامی است که در شمیرانات و اطراف طهران به درخت داغداغان دهند.[۳۳][۳۴] بنابرین تهران یعنی جا و مکانی که در ان درخت داغداغان روید. همچنین پسوند ران در اسامی بسیاری از محلات و روستاهای شمال تهران دیده می‌شود که باهم ارتباط دارند. مثلا شمیران، جماران، شهران، نیاوران. در زبان اوستایی و همچنین کتاب اوستا ران به معنی دشت و دامنه کوه آمده‌است و اسم شهر ری نیز مرتبط به همین واژه ران است. مادها که زرتشتی بودند به بزرگترین و مقدسترین شهرشان ری، راگا, راگان یا راگ گفتند، یعنی جا و مکانی که در دامنه کوه واقع شده‌است. بنابراین ری و ران در زبان اوستائی و مادی یعنی دامنه و علت این نامگذاری واقع شدن این شهرها در دامنه کوههای البرز و دماوند بوده‌است.[۳۵] جغرافیا [ویرایش] نوشتار اصلی: جغرافیای تهران نوشتار اصلی: اقلیم تهران نمای تهران از برج میلاد نقشه توپوگرافیک تهران و استان تهران شهر تهران در ۵۱ درجه و ۲ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۳۶ دقیقهٔ طول شرقی و ۳۵ درجه و ۳۴ دقیقه تا ۳۵ درجه و ۵۰ دقیقهٔ عرض شمالی قرار گرفته‌است و ارتفاع آن از ۲۰۰۰ متر در مرتفع‌ترین نقاط شمال[۳۶] تا ۱۲۰۰ متر در مرکز و ۱۰۵۰ متر در جنوب متغیّر است. تهران در بین دو وادی کوه و کویر و در دامنه‌های جنوبی رشته کوه البرز گسترده شده‌است. از جنوب به کوه‌های ری و بی‌بی‌شهربانو و دشت‌های هموار شهریار و ورامین و از شمال توسط کوهستان محصور شده‌است.[۱۸] ارتفاع چند نقطه شهر تهران از سطح دریا: شهر تهران از نظر زمین‌لرزه جزء مناطق پرزیان (۸ تا ۱۰ درجه مرکالی) به شمار می‌آید.[۳۷] گسل‌هایی که در تهران و حومه تا شعاع ۱۵۰ کیلومتری مرکز شهر قرار دارند، عبارتند از گسل مشاء، گسل شمال تهران، گسل ری، گسل طالقان، گسل ایوانکی و گسل ایپک که بررسی رفتار آن‌ها حایز اهمیت است.[۳۸] در علم زلزله‌شناسی گسل‌هایی برای بشر خطرناک شناخته می‌شوند که حدّاقل ۱۰ کیلومتر طول داشته و جوان (فعّال) هم باشند (گسل فعّال گسلی‌است که در ده هزار سال گذشته حدّاقل سبب یک زلزله شده باشد). گسل شمال تهران بزرگ‌ترین گسل شهر است که در جنوب دامنهٔ رشته‌کوه البرز و در شمال شهر تهران قرار دارد. گسل مهمّ دیگر گسل ری‌است که با توجه به مقاوم نبودن ساختمان‌های جنوب تهران در صورت فعّال شدن بسیار پرتلفات خواهد بود. شهر تهران، به طور پیوسته در معرض خطر سیل قرار دارد. از دلایل اصلی این موضوع، می‌توان اختلاف ارتفاع زیاد، شرایط اقلیمی خاص، وجود رودخانه‌های فراوان مانند رود کرج، رود دربند، رود چیتگر و مسیل‌های متعدد و قرارگرفتن شهر تهران در پای کوه را نام برد.[۳۹] همچنین در شهر تهران، ۱۲ حوزه آبریز بالادست مسلط بر آب و ۱۴ کیلومتر نوار مولد سیل از دارآباد تا غرب دره فرحزاد وجود دارد.[۴۰] اقلیم شهر تهران متأثّر از کوهستان در شمال (نسیم توچال) و دشت در جنوب است. غیر از شمال تهران که تحت تأثیر کوهستان، اقلیم آن تا حدودی معتدل و مرطوب است، اقلیم بقیّه شهر تقریباً گرم و خشک و در زمستان‌ها اندکی سرد است. مهم‌ترین منبع بارش در این شهر بادهای مرطوب مدیترانه‌ای و اطلسی هستند که از سمت غرب می‌وزند. رشته کوه البرز همجون سدّی به نحو مؤثّر از نفوذ بسیاری از توده‌های هوا جلوگیری می‌کند، در نتیجه باعث گردیده که هوای شهر از از یک سو خشک‌تر و از سوی دیگر از آرامش نسبی برخوردار باشد.[۴۱] [نهفتن]آب و هوای تهران ژانویه فوریه مارس آوریل مـــــه ژوئـن ژوئیـه اوت سپتامبر اکتبـر نوامبر دسامبر سـال گرم‌ترین C° ۱۹٫۶ ۲۳٫۰ ۲۸٫۰ ۳۲٫۴ ۳۷٫۰ ۴۱٫۰ ۴۳٫۰ ۴۲٫۰ ۳۸٫۰ ۳۳٫۴ ۲۶٫۰ ۲۱٫۰ ۴۳٫۰ میانگین گرم‌ترین‌ها C° ۷٫۹ ۱۰٫۴ ۱۵٫۴ ۲۲٫۱ ۲۷٫۹ ۳۳٫۹ ۳۶٫۶ ۳۵٫۶ ۳۱٫۶ ۲۴٫۴ ۱۶٫۲ ۱۰٫۰ ۲۲٫۷ میانگین سردترین‌ها C° -۰٫۴ ۱٫۲ ۵٫۴ ۱۱٫۲ ۱۶٫۱ ۲۰٫۹ ۲۳٫۹ ۲۳٫۳ ۱۹٫۳ ۱۳٫۳ ۶٫۷ ۱٫۷ ۱۱٫۹ سردترین C° -۱۵٫۰ -۱۳٫۰ -۸٫۰ -۴٫۰ ۲٫۴ ۵٫۰ ۱۴٫۰ ۱۳٫۰ ۹٫۰ ۲٫۸ -۷٫۰ -۱۳٫۰ -۱۵٫۰ بارش mm ۳۴٫۶ ۳۲٫۲ ۴۰٫۸ ۳۰٫۷ ۱۵٫۴ ۳٫۰ ۲٫۳ ۱٫۸ ۱٫۱ ۱۰٫۹ ۲۶٫۰ ۳۴٫۰ ۲۳۲٫۸ منبع: سازمان هواشناسی کشور[۴۲] نمای شهر [ویرایش] نمای شهر در نقاط مختلف بر اساس عوامل جغرافیایی، اقتصادی، فرهنگی و تاریخی متفاوت است. در شمال شهر که به کوه‌ها نزدیک‌تر است معمولاً خیابان‌ها و کوچه‌ها شیبدارتر و در جنوب شهر هموارترند. همچنین در جنوب شهر ساختمان‌های بلندمرتبه کمتر و در شمال شهر بیشترند. ساختمان‌های اداری و دولتی نیز عمدتاً در مرکز شهر قرار دارند. از طرف دیگر در مناطقی که تاریخ ساخت آن‌ها جدیدتر است مانند منطقه ۲، منطقه ۵ و منطقه ۲۲ که همگی در غرب و شمال غرب شهر قرار دارند با توجه به پیروی از آیین‌نامه‌های جدیدتر اصول شهرسازی در آن‌ها بیشتر رعایت شده‌است. در این مناطق معمولاً عرض خیابان‌ها و کوچه‌ها، سرانه پارکینگ و سرانه فضای سبز از سایر مناطق شهر بیشتر است. برعکس در مناطقی که ساخت آن‌ها زودتر صورت گرفته‌است مانند منطقه ۱۲ و منطقه ۲۰ معمولاً بناهای تاریخی و سنتی بیشتری وجود دارد. چشم‌انداز تهران در روز. چشم‌انداز تهران در شب. معماری و شهرسازی [ویرایش] تهران به‌دلیل پایتخت‌بودنش زودتر از شهرهای دیگر با مظاهر مدرنیسم و ازجمله معماری مدرن آشنا شد. تغییر معماری تهران از سنتی به مدرن از دوران ناصرالدین شاه آغاز شد و به‌ویژه این روند در دوران پهلوی که زندگی مدرن از حصار دربار و ارگ سلطنتی خارج شد، چهرهٔ شهر را تغییر داد.[۴۳] در دوران رضا شاه نیاز به تأسیس نهادهای مدرن مانند بانک‌ها، ساختمان‌های دولتی و غیره به طور روزافزونی احساس می‌شد؛ اما طرّاحی و اجرای ساختمان این‌گونه نهادها با روش‌های سنّتی عملاً ممکن نبود زیرا این‌گونه نهادها نیازمند معماری و فضاهای خاص خود بودند. معمارانی که در این دوره پیشروی آوردن معماری اروپایی به تهران بودند، یا خود اروپایی بودند یا دانش‌آموختگان دانشگاه‌های اروپا. از جملهٔ این افراد می‌توان از نیکلای مارکف معمار گرجستانی‌الاصل دانش‌آموختهٔ دانشکدهٔ هنرهای زیبای سن پترزبورگ، ماکسیم سیرو، آندره گدار معمار فرانسوی، محسن فروغی معمار ایرانی، گابریل گورکیان معمار ایرانی-ارمنی که در اروپا هم معمار شناخته‌شده‌ای بود و معماران ایرانی-ارمنی دیگر چون وارطان هوانسیان، پل آبکار، اوژن آفتاندلیانس و قلیچ باقلیان نام برد. در این دوره معماری‌ای در تهران بروز کرد که در کالبد مدرن بود اما در تزئینات و نماسازی‌هایش از معماری سنتی یا باستانی ایران الهام گرفته بود. از شاخص‌ترین نمونه‌های این معماری می‌شود به ساختمان کاخ شهربانی در محوطهٔ میدان مشق یا باغ ملی اشاره کرد.[۴۳] در سال‌های بعد دورهٔ پهلوی نیز، ویکتور گروئن آمریکایی طرّاحی پلان شهری نواحی شمال تهران بین سال‌های ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۷ را بر عهده داشت.[۴۴][۴۵] از طرح وی با نام «طرح جامع تهران» نام برده شده‌است.[۴۶][۴۷] در تهران کاخ‌های زیادی تاکنون بنا شده‌است که بشتر آنها مربوط به دوران پهلوی و قاجار هستند. از جمله کاخ‌های معروف تهران می‌توان کاخ نیاوران، کوشک احمدشاهی، کاخ صاحبقرانیه، عمارت عثمانی و پل رومی، عمارت دارالفنون، حوض خانه باغ قدیم نگارستان، کاخ گلستان، کاخ مرمر و شمس العماره را نام برد. منظره شمس‌العماره از درون محوطه کاخ گلستان نمای جنوب شهر تهران شهرک غرب تئاتر شهر برج‌های تهران در ۱۳۸۴ خ. شهرک امید ، شمال شرق تهران فضای سبز [ویرایش] نوشتار اصلی: فضای سبز تهران بر پایه آمار رسمی حدود ۷۳۹ بوستان فعال در تهران وجود دارد که بیش از ۱۲٫۵۳۴٫۲۸۳ مترمربع از سطح تهران را اشغال کرده‌اند. کاخ سبز در سعد آباد پارک‌های جنگلی مهم [ویرایش] نام پارک مساحت (متر مربع) منطقه آزادگان ۳۰۰٬۰۰۰ ۴ پردیسان ۳٬۰۰۰٬۰۰۰[۴۸] ۲ توسکا ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ ۱۵ چیتگر ۱٬۴۵۰٬۰۰۰ ۲۲[۴۹] سرخه حصار ۸٬۵۰۰٬۰۰۰ ۱۳ فرحزاد ۶۰۰٬۰۰۰ ۲ لویزان ۱۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ۴ کوهسار ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ۵ پارک پليس هکتار 810.000 4 تقسیمات شهری [ویرایش] میدان مادر (محسنی)٬ بلوار میرداماد در زمان دودمان پهلوی و پس از انقلاب ۱۳۵۷ شمار زیادی محله و شهرک در محدوده کلانشهر تهران ساخته شد. برخی از این محله‌ها همان روستاهای پیشین‌اند که گسترش داده شده‌اند. مناطق شهری [ویرایش] نوشتار اصلی: مناطق شهری تهران مناطق بیست‌ودوگانه شهرداری تهران این شهر در حدود ۷۳۰ کیلومتر مربع مساحت دارد[۲]. شهرداری تهران برای تأمین نیازمندی‌ها و اداره بهتر سطح شهر را به ۲۲ منطقه شهرداری و ۱۲۳ ناحیه بخش کرده که شهر ری و تجریش را نیز شامل شده‌است. از سوی دیگر وزارت کشور هم برای انجام انتخابات‌های مختلف و کارهای مدیریتی دیگر، تفسیر خاص خود را از شهرستان تهران دارد که بر ۲۲ منطقه شهرداری منطبق نیست و شمیران و ری را نیز شهرستان‌هایی جداگانه در نظر گرفته‌است. این شهر به واسطهٔ داشتن شبکه مخابراتی گسترده نیز دارای نواحی هفت‌گانه مخابراتی می‌باشد.[نیازمند منبع] در تقسیم‌بندی وزارت کشور شهرستان تهران در مرکز استان تهران قرار دارد. از شمال به شهرستان‌های کرج و شمیرانات، از شرق به شهرستان دماوند، از جنوب به شهرستان‌های ورامین و ری و اسلامشهر و از غرب به شهرستان‌های قدس، شهریار و استان البرز محدود می‌شود. مرکز آن بخش مرکزی است.[نیازمند منبع] محله‌های شهر [ویرایش] نوشتار اصلی: محله‌های تهران کلانشهر تهران امروزه دارای محله‌ها و شهرک‌های فراوانی‌است. محله‌های قدیمی تهران تهران قدیم از چهار محله تشکیل شده بود به نام‌های سنگلج، اودلاجان (عودلاجان)، بازار و چاله‌میدان. در زمان ناصرالدین‌شاه قاجار چندین محله تازه در تهران ساخته شد به نام‌های ارگ، چاله حصار، خانی‌آباد، قنات‌آباد، پاچنار، پامنار، گار ماشین، گود زنبورک‌خانه، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها و دروازه قزوین. محله‌های نوساز شهر تهران خیابان ولیعصر بلندترین خیابان ایران و همچنین بلندترین خیابان در خاور میانه است[۵۰] که در سال‌های نخست پادشاهی رضاشاه ساخته شده‌است. درازای آن ۱۸٫۶ کیلومتر، که از میدان راه‌آهن تهران آغاز و به میدان تجریش در منطقهٔ شمیرانات پایان می‌یابد. این خیابان یازده هزار چنار در دو سوی خود دارد.[نیازمند منبع] - گیشا: محله غرب تهران - اکباتان: شهرک بزرگ غرب تهران - تهران پارس: محله شرق تهران اقتصاد [ویرایش] بازار تهران یکی از مراکز اصلی توزیع کالا در کشور مرکز خرید علاءالدین در خیابان جمهوری تهران که بزرگترین مرکز خرید و فروش گوشی تلفن همراه در تهران است.[۵۱] تهران علاوه بر این‌که مرکز سیاسی کشور است، مهم‌ترین قطب اقتصادی آن نیز است. با این‌که تنها ۱۱ درصد جمعیت کشور در تهران زندگی می‌کنند، حدود ۲۵ درصد تولید ناخالص داخلی ایران مربوط به این شهر است.[۵۲][۵۳] البته توزیع این حجم عظیم تولید در بین مردم یکنواخت نیست، به طوری‌که بیش از ۸۰ درصد این فعالیت اقتصادی تنها در اختیار ۱۰ درصد جمعیت این شهر قرار گرفته‌است که عمدتاً در نواحی ثروتمند شمال شهر ساکن هستند.[۵۴] قیمت زمین در برخی نقاط شهر تهران جزء گران‌ترین‌ها در کل جهان می‌باشد. بیش از ۱۵۰۰ سازمان دولتی هم‌اکنون در تهران فعالیت می‌کنند و گران‌ترین ساختمان‌های تهران نیز در اختیار این سازمان‌های دولتی‌است.[۵۴] تهران با جمعیتی حدود ۸ میلیون و مساحتی حدود ۷۰۰ کیلومترمربع، تولید ناخالص داخلی برابر ۸۸ میلیارد دلار دارد که این شهر را در رده پنجاه و ششمین شهر ثروتمند جهان و بالاتر از شهرهایی چون ریاض، لیسبون، برلین، بیرمنگام، لیون و هامبورگ قرار داده‌است، هرچند که همچنان با شهرهایی با جمعیت مشابه خود مانند لس آنجلس (با جمعیت حدود ۱۱٫۸ میلیون تن) که تولید ناخالص داخلی آن ۶۳۹ میلیارد دلار است یا لندن (با جمعیت ۸٫۳ میلیون تن) با تولید ناخالص داخلی ۴۵۰ میلیارد دلار فاصله دارد.[۵۳] بخش خدمات سهمی ۷۸ درصدی در تولید ناخالص داخلی تهران دارد و پس از آن به ترتیب بخش‌های صنعت (۱۴ درصد) و کشاورزی (۸ درصد) قرار دارند. در بخش خدمات در استان تهران، رشته فعالیت‌های عمده‌فروشی و خرده‌فروشی با ۲۸ درصد و مستغلات و کسب و کار با ۲۵ درصد بیشترین سهم را در جی‌دی‌پی دارند.[۵۲] فعالیت‌های خدماتی تهران در داخل شهر و فعالیت‌های صنعتی (زمین‌بر) در حومه آن متمرکز هستند. در دههٔ گذشته تراکم بالای جمعیت و گران بودن مسکن در این شهر هجوم تازه‌واردان به درون شهر را محدود کرده و در نتیجه درصد رشد جمعیت آن کاهش یافته‌است اما این امر سبب استقرار آن‌ها در حومه شهر به عنوان مناطق خوابگاهی شده، به طوری‌که درحالی‌که سایر مناطق روستایی کشور با کاهش نسبی جمعیت و مهاجرت به شهرها مواجهند، روستاهای تهران برعکس مهاجرپذیرند و رشد جمعیت آن‌ها از ۵٫۶ درصد به ۶٫۷ درصد رسیده‌است. به همین دلیل سهم جمعیتی شهر تهران نسبت به استان تهران در چند ده گذشته به سرعت کاهش یافته و از ۹۱ درصد در سال ۱۳۵۵ به ۷۲ درصد در سال ۱۳۷۵ و ۵۸ درصد در سال ۱۳۸۵ رسیده‌است. بنابراین درکل هرچند که مجموعه شهری تهران همچنان مهاجرپذیرترین مجموعه شهری در کشور است اما این مهاجران به جای خود شهر رفته‌رفته حومهٔ آن را به عنوان مقصد خود انتخاب کرده‌اند.[۵۵] جمعیت‌شناسی [ویرایش] تهران تا پیش از بنیان‌گذاری سلسلهٔ قاجار و برگزیده‌شدن به عنوان پایتخت ایران، شهری کوچک بود. اما از آن زمان به بعد، جمعیت آن رو به رشد نهاد و در اواسط دورهٔ قاجار به بزرگ‌ترین شهر ایران تبدیل شد. بر اساس نخستین سرشماری رسمی که در سال ۱۳۳۵ انجام گرفت، این شهر با ۱٬۵۶۰٬۹۳۴ تن جمعیت، پرجمعیت‌ترین شهر ایران بوده‌است.[۵۶] همچنین بر اساس آخرین سرشماری رسمی که در سال ۱۳۸۵ انجام گرفت، جمعیت تهران، ۷٬۷۰۵٬۰۳۶ تن بوده‌است. زبان اصلی مردم تهران و استان تهران، فارسی‌است. اما در بعضی نقاط زبان‌های محلی نیز دیده می‌شود که در مجموع از لهجه‌های فارسی به شمار می‌آیند. به طور کلی زبان و گویش‌های دیگری مانند ترکی آذری، کردی، گیلکی، لری، مازندرانی و.... نیز به دلیل مهاجرت‌ها به آن افزوده شده‌است.[۷] جمعیتی از مردم عرب زبان نیز که عمدتاً " لبنانی و عراقی هستند در شهر تهران زندگی می‌کنند.[۵۷] بر اساس سر شماری ۱۳۶۵ در حدود ۹۸٫۱ درصد از جمعیت استان به زبان فارسی تکلم می‌کردند که این نسبت در نقاط شهری ۹۸٫۳ و در نقاط روستایی ۹۶٫۸ درصد بود.[۵۸][۵۹][۶۰] بر اساس بررسی‌های نمونه‌برداری جمعیتی از مردم تهران، بیش از نیمی از ساکنان استان تهران در دو نسل اخیر به این استان مهاجرت کرده‌اند.[۶۱] گسترش فضای شهری تهران از ۱۳۶۴ تا ۱۳۸۸ تغییرات جمعیت تهران بین سال‌های ۱۹۵۶ تا ۲۰۰۶[۶۲] هرم جمعیتی تهران در سال ۱۳۸۵[۶۳] مردان سن زنان ۲۴۲٬۳۵۲  ۶۵+  ۲۲۷٬۰۴۰ ۱۱۲٬۸۴۳  ۶۰-۶۴  ۱۰۴٬۱۹۶ ۱۴۷٬۷۸۰  ۵۵-۵۹  ۱۳۹٬۶۳۸ ۲۰۴٬۴۴۹  ۵۰-۵۴  ۱۹۵٬۵۲۷ ۲۴۶٬۷۸۸  ۴۵-۴۹  ۲۴۶٬۴۲۵ ۲۹۰٬۰۱۱  ۴۰-۴۴  ۲۸۳٬۵۸۸ ۳۳۰٬۲۶۹  ۳۵-۳۹  ۳۱۴٬۵۲۵ ۳۴۸٬۶۵۳  ۳۰-۳۴  ۳۳۰٬۰۳۰ ۴۵۵٬۳۰۳  ۲۵-۲۹  ۴۴۲٬۲۰۰ ۵۲۹٬۵۴۵  ۲۰-۲۴  ۵۰۷٬۰۰۱ ۳۹۸٬۶۶۳  ۱۵-۱۹  ۳۷۲٬۹۰۴ ۲۷۵٬۳۵۶  ۱۰-۱۴  ۲۶۱٬۷۳۷ ۲۵۴٬۰۹۲  ۵-۹  ۲۴۳٬۲۴۵ ۲۴۱٬۶۱۵  ۰-۴  ۲۲۹٬۹۰۴ در یک سرشماری رسمی مخصوص شهر تهران که در سال ۱۳۸۹ در ۳۷۴ محله شهر تهران به مرحله اجرا درآمد، ۶۳% از پایتخت‌نشینان در تهران متولد شده‌اند، ۹۸% آن‌ها قادر به تکلم زبان فارسی هستند، ۱۳% یکی از زبان‌های لاتین را می‌فهمند، ۱۰% قادرند به یکی از زبان‌های دنیا صحبت کنند و ۶۷% تهرانی‌ها فارس و فارسی زبان هستند.[۶۴][۶۵][۶۶][۶۷] در اوایل دهه ۱۹۸۰ به ویژه پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، ترکیب قومی-اجتماعی جمعیت ایران دچار تغییر قابل توجهی شد. نتایج اجتماعی، سیاسی و اقتصادی انقلاب باعث شد بسیاری از شهروندان ایرانی به خصوص اهالی تهران، ایران را به مقصد کشورهایی نظیر کانادا، آمریکا، فرانسه، سوئد و دیگر کشورهای اروپایی ترک کنند. با آغاز جنگ ایران و عراق و به خصوص حملات هوایی عراق به تهران، موج دوم مهاجرت از تهران به شهرها و کشورهای دیگر آغاز گردید، برعکس این قضیه نیز جمعیت زیادی از جنگ‌زدگان غرب و جنوب‌غرب ایران، به تهران مهاجرت کردند. شرایط سخت جنگ در کشورهای همسایه ایران یعنی افغانستان و عراق موجی دیگر از مهاجران را وارد شهر تهران کرد. با وجود اینکه بسیاری از مهاجران افغانی و عراقی بعد از بهتر شدن وضعیت کشورشان و با همکاری آژانس کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان، ایران را ترک کردند با این حال هنوز جمعیت قابل توجهی از این مهاجران در تهران زندگی می‌کنند و تمایلی به بازگشت به کشور زادگاهٔ‌شان را ندارند. اکثر مردم تهران شیعه دوازده امامی هستند و ادیان و مذاهب مسلمان (سنی)، تصوف، زرتشتی، بهایی، یهودی، مسیحی (شامل: آشوریان نسطوری، ارمنی، کاتولیک، ایرانیان پروتستان، کلیسای خانگی ایرانیان، جماعت مسیحی ربانی، مسیحیان ارتودوکس روس) و خداناباوران نیز در اقلیت هستند.[۵۷] جرایم و معضلات اجتماعی [ویرایش] همجواری ایران با افغانستان، بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ مواد مخدر جهان زمینه افزایش جرایم را در آن فراهم کرده‌است، به طوری‌که جرم ۶۰ درصد زندانی‌های کشور در رابطه با مسائل مواد مخدر است.[۶۸] در استان تهران نیز حدود ۱۰۰۰ زندانی زن وجود دارد که بیشترین جرم آن‌ها در رابطه با مواد مخدر است. بعد از مواد مخدر بیشترین جرم زندانیان زن مربوط به سرقت و جرایم اخلاقی‌است. میانگین سنی زندانیان زن در استان تهران بین ۲۳ تا ۳۲ سال است. در سطح زندان‌های استان تهران در ازای ۲۵۰ تن زندانی مرد یک مددکار وجود دارد که این رقم برای زندانیان زن هر ۱۰۰ تن است.[۶۹] هم‌اکنون در ۴۰۰ نقطه جرم‌خیز و معابر پایتخت به منظور کنترل بهتر تردد و نظارت بر نقاط جرم‌خیز، دوربین‌های مداربسته نصب شده‌است.[۷۰] برای پیشگیری از جرم علاوه بر فعالیت‌های انتظامی، آموزش همگانی و جلب مشارکت مردم در راستای اطلاع‌رسانی و افزایش سطح آگاهی عموم نیز مد نظر ناجا است و در همین راستا وقوع جرایم در سال ۱۳۸۷ نسبت به سال پیش از آن ۷ درصد کاهش یافت.[۷۱] بر اساس برخی آمار، نود درصد زنان تن‌فروش در تهران باسواد هستند و در شهر تهران، میانگین سنی زنان تن‌فروش ۲۱ سال است، درحالی‌که در سال ۱۳۴۷ این میانگین سنی ۳۱ سال بوده‌است.[۷۲] موزه‌ها [ویرایش] موزه هنرهای معاصر تهران که مهم‌ترین و جامع‌ترین مجموعه از هنر معاصر غرب در قارهٔ آسیا را دارا می‌باشد.[۷۳] بیش از ۳۰ موزه در سطح شهر تهران به فعالیت مشغولند که همه روزه تعداد زیادی بازدید کننده به‌سوی خود جلب می‌کنند. از جمله: موزه مردم‌شناسی تهران،موزه ملی ایران،موزه فرش ایران،موزه هنرهای معاصر تهران،موزه صنایع دستی مجموعه سعدآباد،آبگینه و سفالینه،موزه جواهرات ملیموزه رضا عباسیکتابخانه و موزه ملک،موزه حیات وحش و کاخ موزه‌های: سعدآباد،نیاوران،گلستان و بسیاری از موزه‌های دیگر تهران از جذابیت‌های آن به شمار می‌آیند. از تماشاگه‌های تاریخ، پول، و زمان نیز می‌توان به عنوان دیدنی‌های تهران یاد کرد. قنات‌های تهران [ویرایش] تهران تا سال ۱۳۲۰ بیسترین تعداد قنات را دارا بود بطوریکه هر محله‌ای قنات خاص خودش را داشت. تعداد این قناتها بیشتر از ۳۰۰ عدد بوده‌است. هنوزهم قنات خاوران و محمود آباد ورامین از پر آب ترین و مهمترین قناتهای تهران و ایران است. .[۷۴] . مکان‌های مذهبی [ویرایش] نوشتار اصلی: مکان‌های مذهبی تهران مسجدها، حسینیه‌ها و امامزاده‌ها از جمله مکان‌های مذهبی پایتخت هستند که در مجموع ۲٬۰۷۲ مرکز (۱۳۸۷ خ.) را شامل می‌شوند. تهران ۱۵۴۶ مسجد، ۴۸۷ حسینیه، و ۳۹ امامزاده دارد. در واقع برای هر ۳٬۵۱۶ تهرانی یک مرکز مذهبی وجود دارد. بیشترین امامزاده‌های پایتخت در منطقه ۲۰ متمرکز شده و بعد از آن منطقه ۲ و ۱ دارای بیشترین امامزاده‌ها هستند. در ۱۲ منطقه هم هیچ امامزاده‌ای وجود ندارد.[۷۵] سینما و تئاتر [ویرایش] بیش از صد سالن سینما در شهر تهران وجود دارد که اکثراً فیلم‌های تولید داخل و تعدادی نیز فیلم‌های خارجی را اکران می‌کنند. بیش از چهل آمفی‌تئاتر نیز در این شهر فعال هستند که نمایش‌های گوناگونی را به روی پرده می‌برند. ورزش [ویرایش] پیست اسکی دیزین فوتبال ورزش اول شهر است و بیشترین طرفداران را نیز دارد. در کنار آن کشتی نیز به طور سنتی بسیار مورد توجه بوده‌است و به عنوان ورزش ملی مورد توجه قرار گرفته‌است. چندین پیست اسکی بسیار زیبا و منحصربه‌فرد[۷۶] از جمله پیست‌های اسکی توچال، دیزین و شمشک در نزدیکی شهر قرار دارند که پیست اسکی دیزین جزء معدود پیست‌های اسکی جهان است که در آن امکان اسکی برروی چمن علاوه بر اسکی برروی برف مهیاست. پیست اسکی توچال هم با ارتفاع ۳۷۳۰ متر از سطح دریاهای آزاد پنجمین پیست اسکی مرتفع جهان است و تا تهران تنها پانزده دقیقه فاصله دارد. کوهنوردی و تاحدی صخره‌نوردی[۷۷] هم از ورزش‌های دیگر شهر است که مخصوصاً در روزهای تعطیل به طور همگانی مورد توجه قرار می‌گیرد. ورزشگاه آزادی تهران فوتبال که پرطرفدارترین ورزش شهر است، هر هفته عدهٔ زیادی را برای تماشای لیگ برتر به ورزشگاه آزادی می‌کشاند. دو تیم اصلی تهران استقلال و پرسپولیس هستند که شهرآورد بین این دو تیم هر بار تماشاگران زیادی را جذب می‌کند. ورزشگاهای فوتبال زیادی در سطح شهر برای برگزاری مسابقات فوتبال وجود دارند. به‌جز ورزشگاه یکصد هزار نفری آزادی در غرب، می‌توان به ورزشگاه تختی در شرق، شیرودی در مرکز و دستگردی و ورزشگاه راه‌آهن در شهرک اکباتان اشاره نمود. از دیگر مراکز ورزشی قهرمانی و یا همگانی شهر تهران می‌توان از مجموعه ورزشی انقلاب، مجموعه ورزشی-تفریحی توچال، مجموعه ورزشی چمران (بولینگ عبده)، ورزشگاه آرارات و ورزشگاه شهید کشوری (داودیه) نام برد. نماد بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴ بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴ بزرگترین رویداد بین‌المللی ورزشی تاریخ این شهر از ۱۰ تا ۲۵ شهریور ۱۳۵۳ (۱ تا ۱۶ سپتامبر ۱۹۷۴) در تهران برگزار شد. مجموعه ورزشی آزادی تهران و مجموعه ورزشی تختی تهران برای این بازی‌ها ساخته شدند. این هفتمین دوره بازی‌های آسیایی بود و برای نخستین بار بازی‌های آسیایی در خاورمیانه برگزار می​شد. ۳۰۱۰ ورزشکار از ۲۵ کشور در این رویدادچندورزشی شرکت داشتند که رکوردی در زمان خود محسوب می‌شد. فرهنگ‌سراها [ویرایش] نوشتار اصلی: فهرست فرهنگسراهای تهران در تهران مراکزی به نام فرهنگ‌سرا توسط شهرداری تهران ساخته شده‌است که وظیفهٔ آنان ارائهٔ خدمات فرهنگی به مردم است. این مراکز مجهّز به سالن‌های سینما، تئاتر، مجموعه‌های ورزشی، کتابخانه، نگارخانه، کلاس‌های آموزش رایانه و غیره هستند و نقش مهمی در پرکردن اوقات فراغت جوانان و ارتقای سطح فرهنگ و آموزش آنان داشته‌اند. بیش از ۷۱ فرهنگسرا و خانهٔ فرهنگ در تهران وجود دارد. فرهنگ‌سرای بهمن که با وسعت ۴۰٬۰۰۰ متر مربع در جنوب تهران قرار دارد، فرهنگ‌سرای خاوران در جنوب شرقی، فرهنگ‌سرای شفق و فرهنگ‌سرای نیاوران در شمال تهران نمونه‌هایی از این مراکز هستند.[۷۸] نشریات [ویرایش] بیش از هزار عنوان نشریّه در ایران منتشر می‌شود که مرکز تعداد زیادی از آن‌ها تهران است. تقریباً مرکز همهٔ روزنامه‌های مهم ایران در تهران است.[۷۸] آموزش و پژوهش [ویرایش] دانشگاه‌ها [ویرایش] نوشتار اصلی: دانشگاه‌های تهران آموزش عالی مدرن ایران با تأسیس دارالفنون (۱۲۳۰ خ.) توسّط امیرکبیر در تهران آغاز شد. پس از آن در سال ۱۳۱۳ خ. در دورهٔ رضاشاه به همّت افرادی چون محمود حسابی و علی‌اصغر حکمت، دانشگاه تهران ایجاد شد.[۷۹] هم‌اکنون در فهرست ده دانشگاه برتر وزارت علوم شش دانشگاه تربیت مدرس، تهران، شهید بهشتی، صنعتی امیرکبیر، صنعتی شریف و علم و صنعت ایران در شهر تهران قرار دارند.[۸۰] دانشگاه‌های علوم پزشکی دولتی موجود در تهران عبارتند از: تهران، شهید بهشتی, بقیةالله و دانشگاه علوم پزشکی ارتش.[منبع؟] دانشگاه آزاد اسلامی نیز در مرداد ۱۳۶۱ خ. با ایجاد واحد تهران مرکز شروع به کار کرد.[۸۱] سپس به‌تدریج واحدهای تهران جنوب، تهران شمال، تهران شرق، تهران غرب و علوم و تحقیقات تهران تأسیس شدند. پس از دانشگاه آزاد، دانشگاه پیام نور در مهر ۱۳۶۷ خ. با هدف آموزش عالی از راه دور تأسیس شد.[۸۲] مدرسه‌ها [ویرایش] نوشتار اصلی: فهرست مدرسه‌های تهران دانش‌آموزان و آموزگاران کالج آمریکایی تهران در مقابل سالن مک‌کورمک، ۱۳۰۹ خ. نخستین مدرسه به شیوهٔ مدرن در ایران دبیرستان البرز بود که در آغاز به عنوان یک دبستان در حوالی دروازه قزوین در سال ۱۲۵۱ خ. یعنی ۲۱ سال پس از دارالفنون و ۱۷ سال پیش از دبستان رشدیه توسط جیمز باست، میسیونر پرسبیتری آمریکایی-کانادایی ساخته شد. پس از آن به تدریج مدرسه‌های بسیار دیگری در شهر ساخته شدند. هم‌اکنون در شهر تهران ۳٬۰۴۱ مدرسهٔ دولتی با ۳۱٬۹۶۶ کلاس و ۹۳۳٬۹۷۶ دانش‌آموز و ۲٬۱۲۹ مدرسهٔ غیرانتفاعی با ۹٬۸۵۶ کلاس و ۱۷۲٬۳۸۵ دانش‌آموز وجود دارد.[۸۳] مدرسه‌های غیرانتفاعی عموماً در مناطق ۱، ۲ و ۳ شهرداری تهران متمرکز هستند. ۶۰ درصد مدارس غیرانتفاعی تهران استیجاری هستند.[۸۴] تعداد کمی از مدارس تهران دوشیفته هستند و این مدارس نیز در یک برنامه ۴ ساله (تا ۱۳۹۱ خ.) تک‌شیفته خواهند شد.[۸۵] دانش‌آموزان در دوره‌های ابتدایی، راهنمایی، و متوسطه شامل متوسطهٔ نظری، هنرستان فنی، هنرستان حرفه‌ای، هنرستان کاردانش و پیش‌دانشگاهی مشغول تحصیل هستند.[۸۶] کودکستان‌ها [ویرایش] ۳۷٬۳۰۰ نوآموز دختر و پسر شامل ۶۳۴ شیرخوار، ۱٬۳۲۳ نوپا و ۳۵٬۳۴۳ کودک در کودکستان‌های شهر تهران آموزش می‌بینند (۱۳۸۸).[۸۶] درصد مهدهای کودک تهران استیجاری هستند. کیفیت مهدهای کودک با توجه به مربّیان و نوع آموزشی که به کودکان داده می‌شود متفاوت است. برخی از مهدهای کودک آموزش‌های خود را در دو زبان به کودکان ارائه می‌دهند.[۸۷] با اجرای طرح ارزیابی و ارتقای کیفیت مهدهای کودک که بر اساس عملکرد آن‌ها صورت می‌گیرد، مهدهای کودک به مهدهای یک، دو و سه ستاره تقسیم خواهند شد. به‌دلیل این‌که بیش از ۹۰ درصد مهدهای کودک خصوصی هستند، هدف اصلی این طرح، ایجاد رقابت در ارتقای سطح کیفیت خدمات است.[۸۸] همچنین در راستای اجرای اصل ۴۴ مراکز پیش‌دبستانی و مهدهای کودک دولتی به بخش خصوصی واگذار خواهند شد.[۸۹] حمل‌ونقل [ویرایش] ماشین دودی نخستین وسیله نقلیه حمل و نقل عمومی که وارد تهران شد. نوشتار اصلی: حمل‌ونقل تهران زیرساخت‌های میان‌شهری: دو فرودگاه بین‌المللی مهرآباد و امام خمینیچهار پایانه مسافربری شرق، غرب، میدان آرژانتین و جنوبتهران حجم بالایی از ترافیک خطوط راه‌آهن کشور را به خود اختصاص داده‌است.خطوط راه‌آهن تهران-اروپا هم بسیار فعّال است. زیرساخت‌های درون‌شهری: سهم اتوبوسرانی از حمل‌ونقل همگانی شهر تهران با ۶٬۰۵۰ اتوبوس و سامانه اتوبوس تندرو تهران[۹۰] و اتوبوسرانی برقی تنها ۱۷درصد است که در افق سال ۱۴۰۴، باید به ۲۵ درصد و ۱۱٬۰۰۰ دستگاه (با توجه به افزایش جمعیت) برسد.[۹۱]۹۰ کیلومتر متروی تهران در سه خط اصلی و دو خط در حال احداث که یکی بین‌شهری ست. باید در افق ۱۴۰۴ باید به ۸ خط به طول ۲۵۰ کیلومتر برسد.[۹۲] احداث گذرگاه‌ها و بزرگراه‌های کمربندی تازه‌ساز در سال‌های اخیر رشدی چشمگیر داشته.وجود ۱۸۰ پل که مهم‌ترین آن‌ها سواره‌رو بوده و ۶۰ پل در حال ساخت. از این ۱۸۰ پل ۱۱۰ پل نیاز به بازسازی و مقاوم‌سازی دارند.[۷۵] تدابیر: طرح‌های سرعت‌بخش به حمل‌ونقل درون شهریطرح ترافیک شبکهٔ متروی تهران [ویرایش] نوشتار اصلی: متروی تهران سابقهٔ بحث و گفتگو دربارهٔ احداث قطار شهری در تهران به ۱۱۰ سال قبل بازمی‌گردد. تأسیس تراموای شهری از جمله نکات پیش بینی شده در امتیاز نامه‌ای بود که بارون ژولیوس دو رویتر در عهد ناصرالدین شاه روی کاغذ آمد. در همین سال‌ها یک خط آهن روزمینی بین دروازه شهری ری (حضرت عبدالعظیم) و میدان باغ شاه، با نام معروف ماشین دودی، ساخته شد.[۹۳] متروی تهران در نه خط طراحی شده‌است اما در حال حاضر، چهار خط آن فعال می‌باشد که عبارتند از: خط یک، که از ایستگاه تجریش تا ایستگاه حرم مطهر امتداد دارد، این ایستگاه دارای بیشترین مسافر خطوط مترو تهران است. خط دو، از ایستگاه فرهنگسرا آغاز و تا ایستگاه تهران (صادقیه) ادامه دارد. خط پنج، از ایستگاه تهران (صادقیه) آغاز و تا ایستگاه گلشهر (کرج) امتداد پیدا می‌کند. خط چهار نیز از ایستگاه میدان آزادی تا ایستگاه شهید کلاهدوز ممتد شده‌است.[۹۳] بزرگراه‌ها [ویرایش] نوشتار اصلی: بزرگراه‌های تهران تهران دارای یک شبکهٔ وسیع و پیچیدهٔ جاده‌ای و خیابانی است، این شهر از آنجا که سال‌هاست با مشکل ترافیک مواجه‌است لذا مدیران این شهر در طول سالهای گذشته به ویژه پس از انقلاب اسلامی ایران مجبور به طراحی و ساختن بزرگراه‌های مختلف شده‌اند تا بتوانند معضل ترافیک را حل نمایند. بزرگراه‌های زیادی در تهران وجود دارند که مهمترین آن‌ها عبارتند از: آزادراه تهران کرج، بزرگراه آزادگان، بزرگراه اشرفی اصفهانی، بزرگراه آسیا، بزرگراه آفریقا، بزرگراه آیت‌الله کاشانی، بزرگراه آیت‌الله مدرس، بزرگراه بسیج، بزرگراه تندگویان، بزرگراه جلال آل احمد، بزرگراه رسالت، بزرگراه شهید بابایی، بزرگراه شهید چمران (پارک‌وی)، بزرگراه شهید حکیم، بزرگراه شهید همت، بزرگراه شیخ فضل‌الله نوری، بزرگراه صدر، بزرگراه کردستان، بزرگراه محمدعلی جناح، بزرگراه مخصوص کرج، بزرگراه نیایش، بزرگراه یادگار امام. ترافیک [ویرایش] اطلاعات بیشتر: ترافیک و آلودگی آب و هوای تهران جمعیت زیاد تهران و رفت‌وآمد انبوه خودروها منجر به تبدیل‌شدن خیابان‌ها به پارکینگ و ایجاد راه‌بندان‌های متعدد و شدید در این شهر شده که به‌دلیل آلایش شدید هوا، اتلاف وقت و فشار اقتصادی بر شهروندان بحران تلقّی می‌شود. در پاییز ۱۳۸۶ «طرح جامع حمل‌ونقل و ترافیک تهران» تهیه و تصویب شد. این طرح، که اهداف کلی آن بر اهداف طرح‌های فرادست – مانند «طرح جامع تهران»[۹۴] و همچنین برنامه چهارم توسعه اقتصادی ایران – استوار شده‌اند، چشم انداز تحولات مطلوب این شهر در ۲۰ ساله آینده را ترسیم می‌کند. در طرح جامع حمل و نقل و ترافیک تهران[۹۵] شاخص‌های حمل‌ونقلی تهران در سال ۱۳۸۶ و سال ۱۴۰۴ در مقایسه با متوسط شهرهای اروپایی در قالب ارقام و آمار ارائه شده‌اند. آلودگی‌های زیست‌محیطی [ویرایش] هم‌چنین ببینید: ترافیک و آلودگی آب و هوای تهران آلودگی هوا [ویرایش] آلودگی هوا در شهر تهران عمدتاً مصنوعی و ناشی از فعّالیّت وسایل نقلیه‌است که سهمی ۸۰ درصدی[۹۶] در آلودگی هوای شهر دارند و تولیدکنندهٔ گازهای سمی دی اکسید نیتروژن و مونو اکسید کربن هستند. این وسایل نقلیّه گاز دی اکسید کربن نیز تولید می‌کنند که هرچند سمّی نیست اما سبب گرم شدن زمین می‌شود.[۹۷]. پیرامون این پروندهبارگیری پروندهاین پخش‌کننده را به کارگیر:پشتیبانی ذاتی مرورگر (گزیده)فقط تصاویر ثابتبستنبیشتر... نمای شهر تهران از بام تهران در شمال این شهر در یکی از روزهای آلوده مرداد ماه ۱۳۸۸ ارائهٔ یارانهٔ سوخت -و در نتیجه ارزان بودن آن- و تعرفهٔ بالای گمرکی بر خودروهای وارداتی -و در نتیجه افت کیفیت تولیدات خودرو- و ورود سالانهٔ انبوهی از خودروهای تازه‌ساز از یک سو و محصور بودن در بین کوه‌ها از ۳ طرف -که مانع خروج آلودگی‌ها از شهر می‌شود- عوامل اصلی آلودگی هوا در تهران هستند. سالانه بیش از ۵۰۰ گرم ذرّات آلاینده معلّق وارد بدن هر تهرانی می‌شود در حالی که بدن تنها توانایی پالایش ۲۳۰ گرم آلاینده را در سال دارد. آلودگی هوا به تنهایی در شهر تهران روزانه حدود ۳۰ تن را به کام مرگ می‌فرستد.[۹۸][۹۹] گسترش وسایل نقلیه عمومی به ویژه مترو و فرهنگسازی برای استفاده از این وسایل و الزام خودروسازها به پیروی از استانداردهای روز و رساندن قیمت سوخت مصرفی به سطح قیمت‌های جهانی از مهمترین راهکارهای مبارزه با آلودگی هوا شناخته می‌شوند.[۱۰۰] آلودگی صوتی [ویرایش] تهران آلوده‌ترین شهر جهان از نظر آلودگی صوتی است. یکی از منابع اصلی آلودگی صوتی در تهران صدای اگزوز موتورسیکلت‌ها است که ۲۵٪ آلودگی صوتی شهر را تشکیل می‌دهد. تعداد موتورها در نقاط مرکزی شهر به مراتب بیشتر است.[۱۰۱] منبع دیگر آلودگی صوتی در شهر خودروهای سواری هستند که حدود نیمی از وسایل نقلیهٔ آن را تشکیل می‌دهند.[۱۰۱] آلودگی صوتی نیمی از خودروهای سواری و موتورسیکلت‌های تهران بیش از حدّ استاندارد است. این استاندارد برای مناطق مسکونی در روز حدود ۵۵ و در شب حدود ۴۵ دسیبل بوده و میزان مجاز انحراف از آن نزدیک ۱۵ دسیبل است.[۱۰۱] کشورهای پیشرفتهٔ دنیا جهت اجرا و ساخت اتوبان‌ها و مناطق حسّاس به سر و صدا مانند مدارس و بیمارستان‌ها از نقشه‌های صوتی استفاده می‌کنند. در تهران نیز منطقهٔ ۷ اولین منطقه‌ای بوده‌است که این نقشه‌ها برای آن تهیه شده و به ترتیب مناطق ۶، ۱۲، ۱۱، ۹ و ۱۰ خواستار تهیه این نقشه‌ها توسط واحد صوت سازمان کنترل کیفیت هوای تهران بوده‌اند. ده منطقه پر سر و صدای تهران به ترتیب مناطق ۶، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۷، ۱۳، ۳، ۱۹، ۱۸ و ۲ هستند. این رده‌بندی با توجه به تعداد و سرعت خودروها در این مناطق، مقدار کیلومتر پیمایش خودروها و توزیع نوع آن‌ها در هر منطقه و تعداد اتوبان‌های موجود انجام شده‌است.[۱۰۲] آلودگی آب‌های زیرزمینی [ویرایش] آلودگی آب‌های زیرزمینی تهران یکی از بزرگ‌ترین معضلات زیست‌محیطی این شهر است. تهران از نظر سیستم فاضلاب در بین شهرهای جهان در بین ۱۰ شهر آخر قرار دارد. نبود سامانهٔ دفع فاضلاب در شهر تهران جزء اصلی‌ترین مشکلات زیست‌محیطی این شهر قلمداد می‌شود. درحالی‌که مهم‌ترین لازمهٔ طرّاحی و جانمایی یک شهر تأمین فاضلاب آن است، سیستم تصفیه فاضلاب در تهران وجود ندارد و آب فاضلاب مستقیماً وارد قنات‌ها و آب‌های زیرزمینی می‌شود و این در حالیست که کمبود بارش در این شهر سبب روی آوردن مسئولان به استفاده از آب‌های زیرزمینی برای تأمین آب مصرفی ساکنان شده‌است. آب‌های زیرزمینی تهران هم آلودگی شیمیایی و هم میکروبی دارند که دلیل آن نبود شبکه فاضلاب و وجود صنایع در داخل شهر است.[۷۵] سیاست [ویرایش] ساختمان مجلس سنا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران و مجلس خبرگان رهبری کنونی مجلس شورای ملی شهر تهران علاوه بر این‌که مرکز سیاسی کشور ایران است، مرکز استان تهران و شهرستان تهران نیز به شمار می‌رود. مهمترین نهادهای دولتی و قضایی شامل وزارتخانه‌ها، مجلس شورای اسلامی و... در آن واقع شده‌است و تاثیرگذارترین مقام‌های کشور ایران شامل رهبر، رئیس جمهور، رئیس مجلس، رئیس دستگاه قضایی، رئیس و بعضی از اعضای مجلس خبرگان رهبری، رئیس و اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام، اعضای شورای نگهبان، وزرای کابینه و اعضای شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در آن زندگی می‌کنند. مردم این شهر در ۲۰۰ سال گذشته همیشه از تاثیرگذارترین‌ها در سیاست کشور ایران بوده‌اند. این تاثیرگذاری شامل حضور آن‌ها در ساختار سیاسی کشور، جریان‌های تغییردهنده سیاست کشور شامل انقلاب‌ها (انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامی) و جنگ‌ها (جنگ تحمیلی) می‌شود به طوری‌که درصد شهدا در برخی محله‌های تهران از این درصد در همه نقاط دیگر کشور بیشتر است.[۱۰۳] این شهر ۳۰ نماینده در مجلس شورای اسلامی دارد. ادارهٔ شهر توسط شهرداری تهران انجام می‌شود. شهردار تهران توسط شورای شهر تهران انتخاب شده و این شورا بر عملکرد شهرداری نظارت و برای اداره شهر قانونگذاری می‌کند. شهر تهران به لحاظ اداری به ۲۲ منطقه شهرداری و ۱۱۲ ناحیه تقسیم شده و شهرهای تجریش و ری را نیز دربرگرفته‌است.[۱۸] شورای شهر تهران [ویرایش] شورای اسلامی شهر تهران نوشتار اصلی: شورای اسلامی شهر تهران شورای اسلامی شهر تهران شورایی‌است متشکل از ۱۵ نماینده که بر طبق قانون شوراها مسئول اداره شهر تهران است. مهم‌ترین وظایف شورا انتخاب شهردار به مدت چهار سال، نظارت بر عملکرد شهرداری و در صورت لزوم برکناری شهردار، تصویب طرح‌های لازم برای رفاه بیشتر شهروندان و نظارت بر اجرای آن‌ها، تصویب بودجه سالانه شهرداری، تصویب اساسنامه مؤسسات و شرکت‌های وابسته به شهرداری هستند. .[۱۸][۱۰۴] پیشینه شورای شهر تهران، یا به تعبیر آغازین خود بلدیه، به تشکیل نخستین نهاد قانون‌گذاری (مجلس شورای ملی) بازمی‌گردد. در حقیقت یکی از نخستین قوانین مصوب مجلس شورای ملی، «قانون بلدیه» است که در سال ۱۲۸۶ خ. به تصویب رسید و به این ترتیب یکی از آرمان‌های بزرگ انقلاب مشروطه جامه عمل پوشید. در طول ۹۵ سال پس از آن تاریخ تشکیل و دوام شورای شهرها با فراز و فرودهای بسیاری همراه بوده‌است. به طور خلاصه در طی سال‌های ۱۲۸۴ تا ۱۳۰۴ در پی انقلاب مشروطه نخستین قانون شوراها تصویب شده و به اجرا گذاشته می‌شود. پس از آن از ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰ و پس از کودتای سال ۱۲۹۹ رضا خان و پس از آن به قدرت رسیدن وی، قانون بلدیه لغو شد و با تصویب قانونی جایگزین، انتخاب شهردار از وظایف «وزیر داخله» شمرده شد. پس از سقوط رضا شاه و در حالی‌که محمد رضا تسلط چندانی بر امور کشور نداشت، در ۱۳۲۸ سومین قانون شوراها به تصویب رسید. دوباره بعد از کودتای ۱۳۳۲ و سرنگونی دولت مصدق و تسلط محمد رضا بر امور کشور این قانون لغو شد. پس از پیروزی انقلاب تشکیل شوراها به یکی از خواست‌های مردم و روح‌الله خمینی تبدیل می‌شود. اما ایجاد شوراها تا زمان روی کار آمدن دولت سید محمد خاتمی به تأخیر می‌افتد و بالاخره در تاریخ ۹ اردیبهشت ۱۳۷۸ شورای شهرها بر اساس قانون شوراها مصوب سال ۱۳۷۵ مجلس شورای اسلامی تشکیل می‌شوند.[۱۰۵] شهرداری تهران [ویرایش] نوشتار اصلی: شهرداری تهران لوگوی شهرداری تهران شهرداری تهران سازمانی غیردولتی‌است که در ۱۲ خرداد ۱۲۸۶ خ تأسیس شد و ادارهٔ شهر تهران را به عهده دارد. مسئولیت اداره این سازمان با شهردار تهران است که پیش از این با حکم وزیر کشور ایران منصوب می‌گردید ولی اکنون با حکم شورای شهر تهران انتخاب می‌شود. شهرداری تهران شامل ۲۲ منطقه است که اداره هر منطقه به عهده شهردار آن منطقه‌است. طرح جامع شهر تهران در زمان شهرداری غلامرضا نیک‌پی تدوین شد.[۱۰۶] بعد از انقلاب نیز غلامحسین کرباسچی توانست به عنوان اولین شهردار پس از جنگ با بازسازی شهر تهران که در پی سیاست‌های انقباضی دوران جنگ با مشکلات فراوانی دست و پنجه نرم می‌کرد، از طرح انتقال پایتخت که هزینه آن در سال ۱۳۶۹ مبلغ ۱٬۲۰۰ میلیارد تومان تخمین زده شده بود جلوگیری کند. در بین دیگر شهرداران اخیر تهران محمود احمدی‌نژاد قرار دارد که توانست پس از شهرداری تهران، به مقام رئیس جمهوری برسد. شهردار تهران هم‌اکنون محمدباقر قالیباف است که از شهریور ۱۳۸۴ در این پست قرار گرفته‌است. رخدادهای سیاسی [ویرایش] کنفرانس تهران، از راست به چپ چرچیل، روزولت، استالین آغا محمد خان قاجار در سال ۱۱۷۴ خورشیدی برای نخستین بار شهر تهران را به پایتختی برگزید، و در همین شهر تاج‌گذاری کرد.انقلاب مشروطه که در دوران حکومت دو پادشاه قاجار یعنی مظفّرالدّین شاه و محمّدعلی شاه رخ داد از پیشامدهای مهم سیاسی شهر تهران محسوب می‌گردد. فتح تهران از نتایج این انقلاب به شمار می‌رود.کنفرانس تهران با حضور چرچیل، روزولت و استالین از ۶ تا ۹ آذرماه ۱۳۲۲ به‌صورت محرمانه در سفارت شوروی در شهر تهران برگزار شد.نهضت ملّی‌شدن صنعت نفت ایران که کانون رویدادهای آن در تهران بود مجموعه اتفاقاتی بود که با تلاش دکتر محمد مصدق منجر به ملّی‌شدن صنعت نفت ایران گردید. در جریان این نهضت، تظاهرات‌های متعددی در تهران به وقوع پیوست.کودتای ۲۸ مرداد، کودتایی‌است که با طرح و حمایت مالی و اجرائی سازمان مخفی اطلاعات بریتانیا و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا علیه دولت محمد مصدق در مرداد ۱۳۳۲ در تهران به انجام رسید.انقلاب ۱۳۵۷ ایران، کانون اتّفاقاتش شهر تهران بود که از جمله می‌توان به رویدادهای ۱۷ شهریور، خروج محمدرضا شاه از ایران در ۲۶ دی ماه، ورود روح‌الله خمینی رهبر انقلاب در ۱۲ بهمن، پیروزی انقلاب در ۲۲ بهمن و اعلان تشکیل دولت جدید در بهشت زهرا، که همگی در شهر تهران به وقوع پیوستند اشاره کرد.در پی انتخابات و نتایج بحث‌برانگیز آن تعداد بسیاری از ایرانیان به خصوص در تهران به خیابان‌ها آمدند و به نتایج اعتراض کردند. این اعتراضات در تهران با دخالت نیروهای امنیّتی و لباس شخصی به خشونت کشیده شد و تعدادی از تظاهرکنندگان کشته شدند. غذا و رستوران [ویرایش] انواع خوراکی‌های ترش در منطقهٔ تفریحی فرحزاد تهران در تهران رستوران‌های مجلّل و نوین متعدّدی وجود دارد، این رستوران‌ها شامل رستوران‌های سنّتی ایرانی و بین‌المللی هستند. با وجود این که محبوب‌ترین غذا در تهران چلوکباب است، غذاهای غربی فست فود نیز طرفداران زیادی مخصوصاً در میان جوانان و کودکان دارند. مغازه‌های ساندویچ و پیتزافروشی و همچنین رستوران‌های سنتی که کباب و جوجه‌کباب تهیه می‌کنند، بیشترین رستوران‌های تهران را تشکیل می‌دهند.[۱۰۷] طی سال‌های اخیر اماکنی با نام قهوه خانه‌های سنّتی نیز در تهران دایر شده‌اند، در این مناطق علاوه بر ارائهٔ غذاهای سنّتی ایرانی نظیر کشک بادمجان، آب گوشت، چلوکباب، میرزا قاسمی و غیره، چای و قلیان نیز عرضه می‌شوند. همچنین اخیراً مغازه‌های کوچکی با پخت غذای مکزیکی با نام ذرت مکزیکی هواخواهانی برای خود پیدا کرده‌اند. دیوارنگاری در تهران [ویرایش] نوشتار اصلی: دیوارنگاری در تهران دیوارنگاری در تهران شامل انواع و اقسام متنوّعی‌است. تعدادی از آن‌ها شعارنویسی‌ها و نگاره‌های دولتی است و برخی دیگر به وسیلهٔ شهرداری و به منظور زیبایی شهر ترسیم شده‌است. برخی دیگر از دیوار نگاره‌ها به وسیلهٔ جوانان نقّاش انجام شده‌است.[۱۰۸] سه نمونه سمت راست به وسیله جوانان ترسیم شده و دو نمونه سمت چپ گرافیتی دولتی‌است. مجسمهٔ آزادی و پرچم آمریکا گرافیتی ضد اسرائیلی نوشتهٔ متالیکا مردان عصبانی شهرهای خواهرخوانده [ویرایش] شهر تهران نُه خواهرخوانده دارد. تاریخ   شهر خواهرخوانده ۱۹۶۳ سئول، کره جنوبی ۱۹۷۲ لس آنجلس، ایالات متحده[۱۰۹] ۱۹۹۳ لندن، پادشاهی متحده[۱۱۰] ۲۰۰۱ هاوانا، کوبا[۱۱۱] ۲۰۰۲ پرتوریا، آفریقای جنوبی[۱۱۲] ۲۰۰۴ مسکو، روسیه[۱۱۳] ۲۰۰۵ کاراکاس، ونزوئلا ۲۰۰۶ مینسک، بلاروس[۱۱۴] ۲۰۰۶ پکن، چین[۱۱۵]

امستردام

آمستردام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

پرش به: ناوبری، جستجو

آمستردام
Amsterdam

—  شهر  —

دیدنی‌های آمستردام

پرچم

مهر

نام مستعار: Mokum, Venice of the North

شعار: Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig

شهر آمستردام در نقشه کشور هلند

مختصات: ‏۳۲″ ۵۳′ ۴°شرقی ‏۲۳″ ۲۲′ ۵۲°شمالی / ۴٫۸۹۲۲۲غرب ۵۲٫۳۷۳۰۶جنوب / -۴٫۸۹۲۲۲;-۵۲٫۳۷۳۰۶

کشور

 هلند

ناحیه

هلند شمالی

فرمانداری

 - شهردار

ابهارت فان در لان(حزب کارگر)

مساحت

 - جمعاً

۲۱۹ کیلومترمربع

 - شهر

۱۶۶ کیلومترمربع

 - آب

۵۳ کیلومترمربع

ارتفاع

۷ متر (۲۳ فوت)

جمعیت (۲۰۱۰)

 - کل

۷۸۰٬۱۵۲

 - تراکم

۳٬۵۶۲٫۳/کیلومترمربع

نام اهلیت

Amsterdammer

منطقه زمانی

CET (یوتی‌سی ۱+)

 - تابستان (ساعت تابستانی)

CEST (یوتی‌سی ۲+)

کد پستی

۱۰۱۱-۱۱۰۹

پیش‌شماره تلفن

۰۲۰

وب‌گاه

iamsterdam.com

آمستردام (به هلندی: Amsterdam) پایتخت کشور هلند است و در غرب این کشور واقع شده‌است.

محتویات

 [نهفتن] 

• ۱ جمعیت
• ۲ تاریخچه
• ۳ جغرافیا
• ۴ گردشگری
• ۵ دانشگاه‌ها
• ۶ هنر
• ۷ اقتصاد
• ۸ پیوند به بیرون
• ۹ جستارهای وابسته

جمعیت [ویرایش]

این شهر نزدیک به یک میلیون نفر جمعیت دارد و نیمی از این تعداد را مهاجران خارجی یا خارجی تبارها تشکیل می‌دهند که تنوع آنها به بیش از صد و پنجاه ملیت می‌رسد.

تاریخچه [ویرایش]

هستهٔ اصلی این شهر تاریخی در قرون وسطا بوجود آمد و در قرن شانزدهم توسعه یافت و تبدیل به مهم‌ترین بندر تجاری اروپا شد.

در قرون هفدهم و هجدهم که دوران شکوفایی اقتصاد استعماری هلند بود، خانه‌های اعیان نشین بسیاری در حاشیهٔ کانالهای بیرونی ساخته شدند که بسیاری از آنها هنوز هم پابرجا هستند.

جغرافیا [ویرایش]

بندر آمستردام از شرق به دریاچهٔ اَیسل مِیر وصل می‌شود و از غرب از طریق یک کانال کشتیرانی به دریای شمال و آبهای آزاد راه دارد.

ورود آب به این مجراها کنترل می‌شود چون آمستردام نیز مانند مناطق وسیعی از هلند زیر سطح دریا قرار گرفته‌است.

رودخانهٔ آمستِل از وسط آمستردام می‌گذرد و شبکهٔ گسترده‌ای از کانالها و نهرها بخش‌های مختلف شهر قدیمی را به هم وصل می‌کنند.

این کانالها به تدریج طی چهار پنج قرنِ گذشته به شکل نیم دایره‌هایی دورِ هستهٔ اولیهٔ شهر حفر شده و گسترش یافته‌اند. کاربرد اصلی آنها جابجایی بار و محصولاتِ وارداتی از کشتی‌ها به انبارها و تجارتخانه‌ها و بالعکس از آنجا به بندرگاه بوده‌است.

گردشگری [ویرایش]

بخش مرکزی آمستردام بافت فشرده و زیبای قدیمی خود را به خوبی حفظ کرده‌است و به یک موزهٔ رو باز و دیدنی می‌ماند. به همین خاطر یکی از جاذبه‌های گردشگری در آمستردام، قایق‌سواری در کانال‌های داخل شهر است که از مقابل بسیاری از ساختمان‌های زیبای شهر می‌گذرد.

دانشگاه‌ها [ویرایش]

دانشگاه آمستردام UvA و دانشگاه آزاد یا VU (با دانشگاه آزاد ایران اشتباه نشود) بزرگ‌ترین مراکز آموزشی این شهر هستند که در رشته‌های گوناگون دانشجو می‌پذیرند. در زمینهٔ هنر، مدرسهٔ عالی هنرها (Amsterdamse Hogeschool voor Kunsten)مهتمرین مرکز آموزشی ست که در رشته‌هایی چون رقص، موسیقی، نمایش و سینما دانشجو می‌پذیرد.

هنر [ویرایش]

هلند برای هنردوستان نیز مکانی رؤیایی‌ست. گذشته از معماری زیبا، این شهر نسبت به مساحتش گنجینه‌های هنری بسیاری را داراست و پر است از موزه‌ها و گالریهای جورواجور. از نقاشی‌های خیره‌کنندهٔ رمبراند، ورمیر (فرمیر) و ون گوگ Van Gogh (فان خوخ) که در موزه‌های اصلی به نمایش گذاشته شده‌اند گرفته، تا موزه‌های کوچکی مانند موزهٔ سکس یا موزهٔ شکنجه. سه موزه اصلی آمستردام در میدان موزه [Museumplein] واقع اند.

اقتصاد [ویرایش]

از نظر تجاری این شهر اهمیت زیادی در هلند دارد و دفاتر بسیاری از شرکت‌های بزرگ در آن واقع شده‌است. برخی شرکت‌های جهانی نیز بدلیل تسهیلات مالیاتی هلند نسبت به کشورهای مجاور، دفاتر منطقه‌ای خود را در این شهر و بخصوص در اطراف فرودگاه اسخیپل (سکیپل) در نزدیکی آمستردام مستقر ساخته‌اند که از آن میان می‌توان به سونی اشاره کرد.

اصفهان

اصفهان از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد پرش به: ناوبری، جستجو
مختصات: شرقی′۴۰°۵۱ شمالی′۳۹°۳۲ / ۵۱٫۶۶۷غرب ۳۲٫۶۵جنوب / -۵۱٫۶۶۷;-۳۲٫۶۵ (نقشه) برای دیگر کاربردها، اصفهان (ابهام‌زدایی) را ببینید. اصفهان اصفهان اصفهان شرقی‌۵۱°۲۴′ شمالی‌۳۲°۲۳′ / °۵۱٫۴۰شرقی °۳۲٫۳۹شمالی / ۵۱٫۴۰;۳۲٫۳۹ از بالا سمت چپ:پل خواجو، چهل ستون، سی و سه پل، میدان نقش جهان، مسجد جامع اصفهان، مسجد شیخ لطف الله. اطلاعات کلی کشور  ایران استان اصفهان شهرستان اصفهان بخش مرکزی نام(های) قدیمی سپاهان، اسپهان، اسپادانا، جی، گی، گابیان مردم جمعیت ۱٬۵۸۳٬۶۰۹ نفر(سال ۱۳۸۵)[۱] رشد جمعیت ۱٫۰ درصد تراکم جمعیت ۵٬۲۴۰[۲] نفر بر کیلومتر مربع زبان‌ گفتاری فارسی، لری بختیاری مذهب مسلمان ۸۴٬۱۳ درصد مسیحی ۱۲٬۵۲ درصد زردتشتی ۳٬۱۴ درصد بقیه ۰٬۵۱ درصد جغرافیای طبیعی مساحت ۱۵۲۶۳ کیلومتر مربع.[۳] ارتفاع از سطح دریا ۱۵۷۰ [۳] آب‌وهوا میانگین دمای سالانه ۱۶ میانگین بارش سالانه ۲۰۰ روزهای یخبندان سالانه ۶۰ اطلاعات شهری شهردار مرتضی سقاییان‌نژاد ره‌آورد گز، صنایع دستی، پولکی و نبات پیش‌شماره تلفنی ۰۳۱۱ وبگاه شهرداری پلاک خودرو  ایران ۱۳، ۵۳ [۴] تابلوی خوش‌آمد به شهر به دیار نصف جهان و شهر گنبدهای فیروزه ای خوش آمدید. اِصفَهان (پارسی میانه: اسپاهان)[۵] شهری باستانی-توریستی در مرکز ایران است. این شهر مرکز استان اصفهان و نیز مرکز شهرستان اصفهان است. اصفهان به لحاظ جمعیت پس از تهران , مشهد و کرج چهارمین شهر بزرگ و توسعه‌یافتهٔ ایران و یک‌صد و هفتاد و یکمین شهر پرجمعیت دنیاست.[۵][۶] محتویات  [نهفتن]  ۱ مردم ۱.۱ زبان۱.۲ دین۱.۳ جمعیت ۲ جغرافیا ۲.۱ طبیعت۲.۲ آب و هوا ۳ پیرامون واژه۴ پیشینه ۴.۱ تاریخی۴.۲ معماری ۴.۲.۱ پیش از اسلام۴.۲.۲ سلجوقیان۴.۲.۳ صفویان ۵ جاهای دیدنی ۵.۱ موزه‌ها ۶ بناها و مکانهای تاریخی ۶.۱ پل‌های تاریخی۶.۲ بازارهای تاریخی۶.۳ مسجدهای تاریخی[۳۱][۳۲][۳۳]۶.۴ خانه‌های قدیمی اصفهان ۷ محله ها۸ روز و نماد اصفهان۹ صنعت و اقتصاد۱۰ آموزش عالی ۱۰.۱ دانشگاه‌ها۱۰.۲ آموزش و پرورش ۱۱ بهداشت و درمان۱۲ حمل و نقل ۱۲.۱ فرودگاه۱۲.۲ قطار شهری۱۲.۳ اتوبوس شهری۱۲.۴ تاکسی۱۲.۵ پایانه‌ها ۱۳ فضای سبز۱۴ امکانات فرهنگی ۱۴.۱ نشریه‌ها۱۴.۲ سینماها و سالن‌های نمایش۱۴.۳ نگارخانه‌ها (گالری)۱۴.۴ کتابخانه‌ها و سالن مطالعه۱۴.۵ فرهنگسراها ۱۵ مکان‌های مذهبی ۱۵.۱ مسجدها۱۵.۲ حسینیه‌ها۱۵.۳ خانقاه‌ها۱۵.۴ امام‌زاده‌ها۱۵.۵ کلیساها۱۵.۶ کنیسه‌ها۱۵.۷ گورستان‌ها ۱۵.۷.۱ آرامگاه‌های علماء و اولیاء ۱۶ امکانات ورزشی ۱۶.۱ استادیوم ورزشی۱۶.۲ زمین چمن۱۶.۳ سالن سرپوشیده۱۶.۴ استخر۱۶.۵ سایر ورزش‌ها ۱۷ غذاهای سنتی۱۸ ره‌آورد شهر۱۹ شهرهای خواهر خوانده۲۰ امنیت۲۱ مشاهیر اصفهان۲۲ نگارخانه۲۳ جستارهای وابسته۲۴ پانویس۲۵ پیوند به بیرون مردم [ویرایش] ساختمان تاریخی شهرداری اصفهان مردم اصفهان به طور عمده فارسی زبان و از ساکنان استان اصفهان و استانهای همجوار می باشند. البته بعد از جنگ تحمیلی شمار زیادی از ساکنان منطقه های جنوب کشور به ویژه خوزستان به اصفهان مهاجرت کردند که بخش قابل توجهی از آنان نیز در شاهین شهر و فولادشهر و بهارستان (اصفهان) زندگی می کنند. زبان [ویرایش] مردم اصفهان به زبان فارسی و لهجه اصفهانی صحبت می کنند. از ویژگی‌های لهجه اصفهانی اضافه کردن حرف « س » به آخر واژگان می باشد، که به جای واژه « است » استفاده می‌شود. کلیسای وانک دین [ویرایش] اسلام دین حاضر شهر محسوب می شود ولی از سده های پیش ارامنه، یهودیان و سایر اقلیتهای مذهبی نیز در شهر زندگی می کرده اند. جلفا که در جنوب اصفهان قرار گرفته منطقه ای است که بیشتر ارمنی نشین می باشد و از منطقه های خوب شهر نیز قلمداد می شود. اصفهان شهری است که اسلام به صورت تدریجی و آرام آرام به رضا و رغبت از سوی مردم اصفهان پذیرفته شد. یکی از صحابه رسول خدا و از شیعیان امام علی(ع) به نام «عبدالله بن بریر خزاعی» اسلام را به اصفهان آورد.[۷] یهودیان اصفهان از قدیمی ترین اهالی این شهر می باشند که در گذشته در محله جویباره (اصفهان) ساکن بوده اند ولی اکنون بیشترشان به خارج کشور مهاجرت کرده اند، معدود یهودی های باقی مانده هم بیشتر در خیابان فردوسی ساکن هستند.دین ارشادی سلیمی اصلا مشخص نیست. جمعیت [ویرایش] طبق سرشماری ایجاد شده در سال ۱۳٩۰، اصفهان دارای ۴،١۶٨،٢١٩ نفر جمعیت بوده است.[۸] اصفهان از دیرباز از مهمترین مراکز شهرنشینی در فلات ایران به شمار می رفته است. در ۵ دیماه ۱۳۱۹ در زمان رضاشاه برای اولین بار در ایران به سبک اروپای در اصفهان از مردم سرشماری بعمل آمد و ۲۰۴ هزار و ۶۰۰ تن را ساکن شهر اصفهان گزارش کردند. جغرافیا [ویرایش] اصفهان در ۴۲۵ کیلومتری تهران و در جنوب این شهر قرار دارد. شهر اصفهان دارای طول جغرافيايی ۵۱ درجه و ۳۹دقيقه و ۴۰ ثانيه شرقی و عرض جغرافيايی ۳۲ درجه و ۳۸ دقيقه و ۳۰ ثانيه شمالی می باشد. محدوده شهری آن به چهارده منطقه شهری تقسیم می شود و در خارج از محدوده شهری نیز از غرب به سمت خمینی شهر و نجف آباد، از جنوب کوه صفه و سپاهان شهر، از سمت شمال به شاهین شهر و از شرق نیز به منطقه بیابانی منتهی می شود.[۹] سطح شهر از سطح عمومی دریاها حدود ۱۵۷۰ متر ارتفاع دارد و در قسمت شمالی و شرقی به کویر محدود می‌گردد و در قسمت غربی و جنوبی نیز به سلسله کوه های زاگرس منتهی می‌شود. کوهستان کرکس در پنجاه کیلومتری شمال اصفهان و زرد کوه بختیاری در جنوب غربی آن قرار دارد. وجود آبهایی همانند زاینده رود که از کوه های زاگرس به ویژه زردکوه بختیاری سرچشمه گرفته دلیل پیدایش این شهر می باشد. شهر اصفهان بر روی دشتی به نسبت هموار با شیبی در حدود ۲ درصد و به طرف شمال شرقی بنا گردیده است. [۱۰] در طی سده های گذشته نیز به سبب وجود آب فراوانتر و آلودگی کمتر در سمت جنوب غربی توسعه بیشتری یافته است. طبیعت [ویرایش] این شهر در منطقه‌ای نیمه کویری در مرکز ایران و در کنار رودخانهٔ زاینده‌رود قرار گرفته که اززردکوه بختیاری سرچشمه میگیردو به باتلاق گاوخونی میریزدو از مراکز گردشگری، فرهنگی و اقتصادی ایران محسوب می شود. زاینده رود بزرگترین رود فلات مرکزی ایران ازکوه‌های بختیاری سرچشمه گرفته و از میان اصفهان می‌گذرد. همچنین جنگل ناژوان از مناطق خوش آب و هوای حاشیه زایند رود می‌باشد، ازدیگرمناطق طبیعی قابل گشت و گذار اصفهان می‌توان به کوه کلاه قاضی و کوه صفه اشاره نمود. منطقه کلاه قاضی یک پارک ملی است با نام پارک ملی کلاه قاضی که محل زیست جانوران زیادی مانند کل، پازن، بز، آهو، و عقاب است. کوه صفه در جنوب شهر اصفهان قرار دارد و برای تفریح مکان مناسبی است. آب و هوا [ویرایش] اقلیم شهر اصفهان در شمال و شرق از منطقه کویری تاثیر گرفته و در جنوب به جهت وجود کوه صفه از هوای خنک تری بهره مند است. آب و هوای اصفهان به طور کلی معتدل و خشک است و مقدار بارش باران و برف به نسبت کمی دارد. حداکثر درجه حرارت در تابستان ۴۰ درجه سانتی گراد است که تابستانهایی گرم و خشک را می سازد. اصفهان نمودار آب و هوا (راهنما) ژ ف م آ م ژ ژ آ س اُ ن د     ۲۰   ۱۰ ۳−     ۱۰   ۱۶ ۰     ۴   ۲۴ ۷     ۰   ۳۱ ۱۲     ۰   ۳۵ ۱۷     ۱   ۳۶ ۱۸     ۱   ۳۳ ۱۶     ۹   ۲۸ ۱۱     ۱۹   ۲۲ ۷     ۱۸   ۱۷ ۱     ۱۴   ۱۲ ۳−     ۱۷   ۸ ۵− میانگین بالاترین و پایین ترین دما به مقیاس سانتیگراد بارندگی به مقیاس میلی‌متر [نمایش]مقیاس فارنهایت و اینچ ژ ف م آ م ژ ژ آ س اُ ن د     ۰٫۸   ۵۰ ۲۷     ۰٫۴   ۶۱ ۳۲     ۰٫۲   ۷۵ ۴۵     ۰   ۸۸ ۵۴     ۰   ۹۵ ۶۳     ۰   ۹۷ ۶۴     ۰   ۹۱ ۶۱     ۰٫۴   ۸۲ ۵۲     ۰٫۷   ۷۲ ۴۵     ۰٫۷   ۶۳ ۳۴     ۰٫۶   ۵۴ ۲۷     ۰٫۷   ۴۶ ۲۳ میانگین بالاترین و پایین ترین دما به مقیاس فارنهایت بارندگی به مقیاس اینچ این شهر در میان سال‌های ۱۰۵۰ تا ۱۷۲۲ میلادی به ویژه در قرن شانزدهم میلادی در میان حکومت صفویان هنگامی که برای دومین بار پایتخت ایران شد، رونق فراوانی گرفت. حتی امروزه نیز شهر مقدار زیادی از شکوه گذشته خود را حفظ کرده است. بناهای تاریخی متعددی در شهر وجود دارد که تعدادی از آن‌ها به عنوان میراث تاریخی در یونسکو به ثبت رسیده‌اند.[۵] اصفهان در سال ۲۰۰۶ به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام انتخاب شد.[۳] این شهر به داشتن معماری زیبای اسلامی و بسیاری از بلوارهای زیبا، پل‌های سرپوشیده، کاخ‌ها، مسجدها و مناره‌های منحصربفرد معروف است. این امر باعث شده است که در فرهنگ ایرانی اصفهان نصف جهان لقب بگیرد.[۱۱] میدان نقش جهان یکی از بزرگترین میدان‌های دنیاست و نمونه برجسته‌ای از معماری اسلامی است که توسط یونسکو به عنوان میراث جهانی ثبت شده است. پیرامون واژه [ویرایش] نوشتار اصلی: پیشینهٔ نام اصفهان از روزگاران کهن تا کنون به نام‌های: صفاهان، صفویان، پارتاک، پارک، پاری، پاریتاکن، پرتیکان، جی، رشورجی، سپاهان، سپانه، شهرستان، صفاهان، صفاهون، گابا، گابیان، گابیه، گبی، گی و نصف جهان سرشناس بوده‌است.[۱۲] پس از فتح توسط اعراب مسلمان و چون در عربی حرف «پ» وجود نداشته بمرور زمان با لهجه و حرف «ص» بصورت «اصفهان» تلفظ گردید. بیشتر نویسندگان بر این باورند که چون این ناحیه پیش از اسلام، به ویژه در دوران ساسانیان، مرکز گردآمدن سپاه بود و سپاهیان مناطق جنوبی ایران، مانند بختیاری، فارس، خوزستان، سیستان و... در این ناحیه گرد آمده و به سوی محل نبرد حرکت می‌کردند، آنجا را «اسپهان» گفته، سپس عربی شده و به صورت «اصفهان» درآمده‌است.[۱۳] این شهرنام‌های کهن‌تری هم دارد که با نام کنونی آن، هیچ‌گونه پیوندی ندارد، مانند: گابیان، گابیه، جی، گبی، گی، گابا.[۱۳] برخی اصفهان را معرب (عربی شده) اسپهان یا سپاهان می‌نامند به معنی جایگاه سپاه. شاید در ایران باستان این شهر محل تجمع سپاه بوده گه این چنین نامیده شده‌است.[۱۴] پیشینه [ویرایش] تاریخی [ویرایش] نوشتار اصلی: تاریخ اصفهان‎ در طول تاریخ به آسانی نمی‌توان رد شهر اصفهان را به طور پیوسته دنبال نمود. هر چند اصفهان در مرکز فلات ایران قرار داشت. به علت آن که در دوران پیش از اسلام گرانیگاه شاهنشاهی‌های هخامنشی تا ساسانی، قلمرو غربی این شاهنشاهی‌ها و به ویژه میان‌رودان بود، این شهر در کانون توجه این دودمان‌ها قرار نداشت. در طول تاریخ تا دوران اسلامی می‌توان در محل فعلی شهر اصفهان ردپای شهرهای مختلفی تحت نام های مختلف، محل های مختلف و حتی مردمان متفاوتی را پی‌گیری نمود.[۱۵] در دوران ساسانیان به دستور یزدگرد اول یک پادگان نظامی احتیاطی برای آموزش و اعزام نیروی کمکی احداث گردید - بغیر از این پادگان نیز سه مرکز نظامی در (مرو) و (گرگان) و (تیسفون) نیز بوجود آمده بود. این مراکز دارای نیروی ثابت بوده و فقط «سپاهان» برای تعلیم و اعزام نیروی کمکی پیش بینی شده بود. اصفهان کنونی در قدیم گابای (جی) نام داشت و در آغاز مرکز قبیله پَرِتاکِن[۱۶] (که نام فریدن از آن به‌جا مانده) بوده‌است.[۱۷] چهارباغ عباسی به نظر می‌آید نام اسپهان (به معنی جایگاه ارتش) از روزگار ساسانیان به بعد جایگزین نام گی شده‌باشد. آن‌گونه که در سرگذشت‌نامه‌ها آمده، سواره‌نظام ساسانی به هنگام صلح در سبزه‌زارهای پیرامون اسپهان به‌ویژه در بخش غربی این شهر تا دامنه‌های کوه‌ها و سرچشمهٔ زاینده‌رود استقرار می‌یافت.[۱۸] اسپهان از آن‌جا که ولیعهدنشین ساسانیان بود امتیازی نسبت به شهرهای ایران آن زمان به‌دست آورد.[۱۸] در زمان ساسانیان گاه اسپهان و گاه ارمنستان ولیعهدنشین شاهنشاهی ایران بود ولی اسپهان این امتیاز دیگر را نیز داشت که نشیمن‌گاه و قلمرو نفوذ واسپوهران یا اعضای هفت خانواده بزرگ ایرانی صاحب نفوذ در پادشاهی نیز بود.[۱۹] هر چند در دوران اسلامی منطقه جغرافیایی اطراف شهر نام اَسپاهان که نام تقسیم بندی حکومتی زمان ساسانیان بوده‌است را حفظ کرده‌است. در هنگام حمله اسکندر مقدونی به ایران، این شهر مرکز گابیوها[۲۰] بوده‌است و از آن تحت عنوان گابای یا تابای[۲۱] نام برده شده‌است.[۱۵] در سده‌های آغازین اسلامی، منابع اسلامی از دو شهر در مکان فعلی شهر اصفهان نام می‌برند؛ شهری بنام جَی در مکان فعلی محله جی و دیگری شهری در سه کیلومتری غرب جی با نام یهودیه که جمعیتی قابل توجه از یهودیان را در خود جای داده بود.[۱۵] عرب‌ها اسپهان را در سال ۲۳ هجری تصرف کردند و این شهر نیز مانند دیگر شهرهای ایران تا آغاز سدهٔ چهارم هجری زیر سلطهٔ اعراب قرار داشت. در زمان خلیفه منصور عباسی در دهکدهٔ خشینان (احمدآباد امروزی) کاخی بزرگ بنا شد و بارویی به گرد شهر اصفهان کشیده‌شد و خشینان به جویباره (یهودیه) پیوسته‌شد.[۲۲] در سال ۳۱۹ ه.ق. مردآویج زیاری با سپاهش از گیلان، اصفهان را آزاد کرد و این شهر را به پایتختی برگزید و جشن سده را با شکوه بسیار در این شهر برپا کرد.[۲۳] در سال ۳۲۷ قمری این شهر به دست رکن‌الدوله دیلمی افتاد که وی نیز اصفهان را پایتخت خود قرار داد. پس از آن شهر اصفهان پیشرفت پیشین خود را بازیافت و کانون گرد هم آمدن دانشوران و سرایندگان شد.[۲۲] در دوره سلجوقی این شهر به عنوان پایتخت سلجوقیان برگزیده شد. اوج شکوفایی اصفهان به زمان صفویان بر می‌گردد؛ هنگامی که شاه اسماعیل اول کبیر پایتخت صفویه را از قزوین به این شهر منتقل نمود. ناصر خسرو در گذر از اصفهان در سال ۴۴۴ هجری قمری مصادف با ۴۳۲ خورشیدی این شهر را نیکوترین و جامع‌ترین و آبادترین شهر سرزمین پارسی‌گویان شرح داده است: از آن جا برفتیم هشتم صفر سنه اربع و اربعین و اربعمایه بود که به شهر اصفهان رسیدیم. از بصره تا اصفهان صد و هشتاد فرسنگ باشد. شهری است بر هامون نهاده، آب و هوایی خوش دارد و هرجا که ده گز چاره فرو برند آبی سرد خوش بیرون آید وشهر دیواری حصین بلند دارد و دروازه‌ها و جنگ گاه‌ها ساخته و بر همه بارو کنگره ساخته و در شهر جوی‌های آب روان و بناهای نیکو و مرتفع و در میان شهر مسجد آدینه بزرگ نیکو و باروی شهر را گفتند سه فرسنگ و نیم است و اندرون شهر همه آبادان که هیچ از وی خراب ندیدم و بازارهای بسیار، و بازاری دیدم از آن صرافان که اندر او دویست مرد صراف بود و هر بازاری را دربندری و دروازه‌ای و همه محلت‌ها و کوچه‌ها را همچنین دربندها و دروازه‌های محکم و کاروانسراهای پاکیزه بود و کوچه‌ای بود که آن را کو طراز می‌گفتند و در آن کوچه پنجاه کاروانسرای نیکو و در هر یک بیاعان و حجره داران بسیار نشسته و این کاروان که ما با ایشان همراه بودیم یک هزار و سیصد خروار بار داشتند که در آن شهر رفتیم هیچ بازدید نیامد که چگونه فرو آمدند که هیچ جا تنگی موضع نبود و نه تعذر مقام و علوفه...... و من در همه زمین پارسی گویان شهری نیکوتر و جامع تر و آبادان تر از اصفهان ندیدم، و گفتند اگر گندم و جو و دیگر حبوب بیست سال نهند تباه نشود و بعضی چیزها به زیان می‌آید اما روستا همچنان است که بود... [۲۴] معماری [ویرایش] پیش از اسلام [ویرایش] از دوره قبل از اسلام، چیزی به جز بقایای آتشکده‌ای در کوه آتشگاه، اکتشافات اندکی در تپه اشرف و همچنین پل شهرستان (متعلق به دوران ساسانیان) بجا نمانده‌است که از میان آن سه، تنها بنای برپا و برجا پل شهرستان است. بیشتر آثار تاریخی بجا مانده در مربوط به دورهٔ اسلامی است. آثاری از تمامی دوره‌های تاریخی پس از اسلام بجا مانده‌است اما بویژه آثار دو دوره باشکوه از تاریخ اصفهان یعنی دورهٔ سلجوقی و دورهٔ صفوی برجستگی ویژه‌ای دارد، که هر کدام دارای ویژگی‌ها و سبک معماری یگانه خود است. سلجوقیان [ویرایش] معماری سلجوقیان - که بویژه در مسجد جامع نمود می‌یابد - ساده و بی‌پیرایه اما با ظرافت فراوان است. از ویژگی‌های دیگر معماری این دوره سکوت و درونگرایی به دور از هر گونه جلوه‌گری آن است. بجای آنکه بیننده تحت تأثیر آنی آن قرار گیرد، آرام آرام زیبائی و عظمت اسرار آمیز آن را در جای خود احساس می‌کند. برخلاف معماری و هنر دوره صفوی که توجه به جلوه‌های رنگ و نور و چشمگیری و درخشندگی از ویژگی‌های آن است. آرامگاه ملکشاه و سلطان سنجر و خواجه نظام الملک از آثار تاریخی این دوره در شهر اصفهان می‌باشد. یکی از قدیمی ترین شهرهای اصفهان شهر گز در ۱۰ کیلومتری اصفهان است یکی از آثار مهم باقی مانده در این شهر مسجد جامع شر مربوط به دوره سلجوقیان است. صفویان [ویرایش] میدان نقش جهان که معماری دوران صفویان در آن کاملا نمایان است. عصر صفوی، عصر کمال و شکوفایی نبوغ معماری و شهرسازی در ایران است. هنرمندان شهر جلفای آذربایجان اوج شکوه معماری ایران را در اصفهان به نمایش گذاشتند. زیباترین و با شکوه‌ترین آثار معماری ایران در همین دوره، توسط معماران خلاق و هنرمندی چون محمدرضا و علی اکبر اصفهانی آفریده شد. در زمان شاه عباس اول صفوی پایتخت از قزوین به اصفهان منتقل شد. اصفهان در مرکز امپراتوری صفوی قرار داشت و نسبت به قزوین به خراسان نزدیک تر بود. موقعیت جفرافیایی این شهر موجب افزایش سرعت عکس‌العمل شاه در مقابل تهدیدات ازبکان و عثمانیان بود.شاه عباس بدون ایجاد تفییرات عمده در بخش قدیمی شهر، بخش‌های جدیدی را به آن افزود. میدان نقش جهان، دولتخانه و خیابان چهارباغ در کنار بخش‌های قدیمی شهر ساخته شدند. از ویژگیهای مهم در شیوهٔ معماری این دوره، علاوه بر استحکام و زیبایی ساختار، درخشش بیان است. در آثار این دوره تابش رنگ و نور، و جذابیت سطوح و شکوه چشمگیر آنها، احساس زیبائی خیره کننده‌ای در بیننده ایجاد می‌کند و طنین رنگها و سطوح مکرر کاشیهای درخشان به منظره‌ای شفاف، مجرد و روحانی تبدیل می‌شود. معماری این دوره از لحاظ وسعت و کارآیی، بسیار متنوع است و در تمامی ابعاد حیات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مردم حضوری زنده و پویا دارد. باشکوه‌ترین مساجد، عظیمترین میدانها، زیباترین پلها و خیابانها، بزرگ‌ترین بازارها، مدرسه‌ها، و کاروانسراها در این عصر ساخته شد. و همه در نوع خود در اوج کمال هنری، استحکام و کارآیی و بعضی چنان باشکوه و زیبا و کامل، که گاهی نمی‌توان باور کرد که انسانی ناچیز آن را پدید آورده باشد. مسجد امام واقع در میدان نقش جهان از زوایه ای دیگر جاهای دیدنی [ویرایش] اصفهان سرشار از آثار هنری و تاریخی است که میدان نقش‌جهان، مسجد امام، خانه خان (خوراسگان)، امام زاده ابو العباس (خوراسگان) مسجد شیخ لطف الله، منار جنبان، برج کبوترخانه، گذر چهارباغ عباسی، سبزه میدان، کاخ چهلستون، آتشگاه اصفهان، کاخ عالی‌قاپو، کاخ هشت‌بهشت، کلیسای وانک، حمام علیقلی آقا، مدرسه چهارباغ و هتل عباسی از بارزترین آنها هستند.[۲۵][۲۶][۱۳][۲۷] موزه‌ها [ویرایش] اصفهان به جهت داشتن موزههای مختلف و با ارزش مشهور است که از آن میان می توان به موزه‌های زیر اشاره نمود.[۲۸] موزه هنرهای معاصر اصفهانموزه هنرهای تزیینی اصفهانموزه صنایع دستی و هنرهای سنتی اصفهانکاخ موزه چهل ستونموزه کلیسای وانکموزه تاریخ طبیعی اصفهانموزه علوم و فنون آموزش پرورش اصفهانموزه آب اصفهانموزه شهدای اصفهانگنجینه سنگ نوشته‌های تخت فولادباغ موزه پروانه‌ها بناها و مکانهای تاریخی [ویرایش] پل‌های تاریخی [ویرایش] سی و سه پل پل چوبی، پل شهرستان، پل مارنان، سی و سه پل یا پل الله وردیخان و پل خواجو و پل زمان خان [۲۹] بازارهای تاریخی [ویرایش] بازار اصفهان، بازار قیصریه اصفهان یا بازار صفویه یا بازار سلطانی، بازار شاهی یا بازارچه بلند بازار دردشت، بازار بیدآباد، بازار ریسمان، بازار غاز، بازارهای معروفی اطراف میدان نقش‌جهان: بازار مسگرها، بازار هنر، بازار ترکش‌دوزها، بازار کلاهدوزها، بازار لواف‌ها و بازار آهنگرها[۳۰] مسجدهای تاریخی[۳۱][۳۲][۳۳] [ویرایش] مسجد علیمسجد اماممسجد حکیممسجد جامعمسجد حاج محمدجعفر آباده‌ایمسجد علیقلی‌آقامسجد قطبیهمسجد ایلچی مسجد آقا نورمسجد رکن الملکمسجد سیدمسجد رحیم خانمسجد صفامسجد ذوالفقارمسجد خان مسجد شیخ لطف اللهمسجد مصریمسجد جمعهمسجد لنبانمسجد مقصودبیک مسجد امام-نقش جهان خانه‌های قدیمی اصفهان [ویرایش] به علت وجود بافت قدیمی و معماری زیبای شهر اصفهان، خانه‌های قدیمی بسیاری در این شهر وجود دارد. برخی از این خانه‌ها امروزه توسط میراث فرهنگی بازسازی شده و بصورت موزه درآمده است. همچنین برخی از این سراهای قدیمی با تغییر کاربری در حال استفاده می باشد. تالار تیموری (موزه تاریخ ملی) به عنوان موزه تاریخ ملی، توحیدخانه به عنوان دانشکده معماری دانشگاه هنر اصفهان و عمارت رکیب خانه به عنوان موزه هنرهای معاصر اصفهان مورد استفاده و بهره برداری است. خانه‌های: حاج رسولی‌ها، شیخ الاسلام، خانه مشروطه، حاج مصورالملکی، یداللهی، قدسی، خانه نیلفروشان، مجتهدزاده، حقیقی، داوید(داود)، سوکیاس، مارتا پیترز، پطروس، سرتیپی، منعمیان، وثیق انصاری، بهشتیان، اعلم و قزوینی‌ها از خانه‌های قدیمی و دیدنی اصفهان می‌باشد. [۳۴] همچنین بتازگی بدست زوجی ایرانی و غیر اصفهانی خریداری و بازسازی شده که باعث حفظ و بقای آن گشته است. این خانه دارای سابقه ای پانصد ساله می باشد که ابتدا به عمه شاه عباس تعلق داشته است. [۳۵] موقعیت این اثر تاریخی در نزدیکی مسجد جامع اصفهان و حمام شیخ بهایی است که در مرکز بافت تاریخی شهر قرار گرفته است. [۳۶] محله ها [ویرایش] این شهر به عنوان یکی از کلان شهرهای ایران دارای محله های بسیاری هست که برخی از آنها بسیار قدیمی و همراه با بافت سنتی می باشند. تعدادی از محله های قدیمی هنوز به همین نام پا برجای می باشند. برخی از محله های قدیم و جدید اصفهان چنین نام دارند: کوله پارچهآسنجانآفارانالیادراناحمدآبادامین آبادباغاتبابوکانباغ همایونباقالا فروشانبید آبادباغ جنتبرزانپاچنارپاقلعهپایین دروازهپشت مطبختخت گنبدترواسکان (تل واژگون)جلفاجماله کلهجویبارهجاوانطوقچیکنگاز چهارسو شیرازی‌هاچرخابچمبلانچنار سوختهحسن‌آبادحسین‌آبادحیدرخانهخاوجانخواجوجنیرانماربینجوزدانجیخلجادرباغشاهدردشتدرکوشکدروازه نودستگردهدستگرد خیاردولتدهنوسپاهان شهرسعادت آباد سودانسیچانسینه پایینیشهشهان - (شاه شاهان)شمس آبادشیخ یوسفشیشصحرا روغنطوقچیظلهعباس‌آبادعلی‌آبادفلفل‌چیفردوانقبله دعاقصر منشیقینانکارلادانکسارهکوجانکوهانستانکرّانزهرانگلبهار گود مقصود بیکگورتان ماربینرهنانلادانلتورلنبانمارنانمارچینمحله نومردآویجمستهلکمسجد حکیممشتاقمفت آباد - حجتیهمیدان قدیمنصرآبادنیماوردیزدآبادولدانهزارجریباسپاداناکوه نور روز و نماد اصفهان [ویرایش] نگاره تاریخی منقوش بر کاشی کاری‌های سردر قیصریه که با اقتباس از صورت فلکی برج قوس (آذر) طراحی شده‌است، به عنوان نماد اصفهان شناخته شده است. در بهمن‌ماه سال ۱۳۸۳ پس از پیشنهاد گزینش روز اصفهان از سوی دکتر شاهین سپنتا و استقبال برخی از سازمان‌های غیردولتی اصفهان از این پیشنهاد، تلاشی برای گزینش روز اصفهان آغاز شد. در اردیبهشت ماه سال ۱۳۸۴ پس از فراخوان «هم اندیشی برای نام گذاری روز نکوداشت اصفهان» روز «یکم آذرماه» هر سال از سوی بیش از ۳۰ نفر از اصفهان شناسان به عنوان «روز نکوداشت اصفهان» گزینش و تصویب شد و بر اساس پیشنهاد دکتر لطف الله هنرفر نگاره تاریخی منقوش بر کاشی کاری‌های سردر قیصریه اصفهان را که با اقتباس از صورت فلکی برج قوس (آذر ماه) طراحی شده‌است، به عنوان نماد اصفهان برگزیدند.دلیل انتخاب آنها این بود که بر اساس مستندات تاریخی طالع بنیان شهر اصفهان در ماه آذر (قوس) دیده شده‌است.[۳۷][۳۸][۳۹] در متن بیان نامه مصوب اصفهان شناسان آمد است: «...از آنجا که احداث باروی حفاظتی یا حصار بزرگ اصفهان به منظور تضمین امنیت شهر تاریخی اصفهان در دوران دیلمیان و در زمان رکن‌الدوله دیلمی (۲۹۲ - ۳۶۶ هجری قمری) صورت گرفت و برپایی این باروی امنیتی به عنوان نقطه عطفی در تاریخ اصفهان شناخته می‌شود، یاد روز آن رویداد تاریخی از این روی شایسته تر از دیگر پیشنهادها است. همچنین چون در آن زمان برپایی باروی بزرگ اصفهان بر بنیان زایچه این شهر در آذر ماه (برج قوس) صورت گرفت، لذا روز یکم آذرماه هر سال (مطابق با ۲۲ نوامبر) به عنوان روز نکوداشت اصفهان برگزیده می‌شود. همچنین نگاره تاریخی منقوش بر کاشی‌کاری‌های سردر بازار قیصریه اصفهان که با اقتباس از صورت فلکی برج قوس (آذر ماه) و با محتوایی متعالی طراحی شده‌است، به عنوان نماد این روز گزیده شد.» برخی نیز سوم اردیبهشت را به عنوان زادروز شیخ بهایی، روز اصفهان می‌دانند در حالی که او در روز ۲۶ ذیحجه سال ۹۵۳هجری قمری برابر با ۸ اسفندماه سال ۹۲۵هجری شمسی متولد شده است ولی در تقویم رسمی کشور سوم اردیبهشت، روز شیخ بهایی نام گرفته و اخیرا نیز این روز، روز ملی کارآفرینی نامیده شده است.[۴۰] فروش و تولید صنایع دستی فرش اصفهانی ساخته شده از پنبه ابريشم و فلز متعلق به سده هجدهم میلادی صنعت و اقتصاد [ویرایش] قلمزنی از صنایع دستی مهم اصفهان می‌باشد. قوری و سماور قلمزنی در میدان نقش جهان (امام خمینی) اصفهان اقتصاد سنتی استان مبتنی بر صنایع دستی چون قالی بافی، ابریشم بافی، قلمزنی، منبت کاری، زری بافی، خاتم کاری، ملیله دوزی، مینیاتور، سفالگری، میناکاری، فلزکاری، فیروزه کوبی، نقره سازی، کاشی سازی، قلمکاری و پولک دوزی از صنایع زیبای اصفهان است که امروزه رونق خوبی نیز در بخش جهانگردی دارد. صنایع بزرگی چون ذوب آهن، مجتمع فولاد مبارکه، پالایشگاه، پلی اکریل و همچنین کارخانه جات متعدد سرامیک و کاشی سازی و معادن سنگ و سنگبری از علل صنعتی شدن و اقتصاد قوی استان محسوب می‌شود. از صنایع دیگر استان که می‌توان فهرست وار به برخی اشاره نمود: ظروف چینی، سرامیک، تولید لوازم خانگی، کارخانه تولید سیمان، ورق موجدار، صنایع خودروسازی، صنایع نظامی، صنایع هواپیماسازی، ساخت لوازم و تاسیسات گازی، صنایع مواد غذایی، فرآورده‌های لبنی، ریسندگی، نساجی و …می باشند. آموزش عالی [ویرایش] دانشگاه‌ها [ویرایش] اصفهان به عنوان یکی از شهرهای علمی ایران نقش مهمی در تولید و آموزش علم در ایران دارد. دانشگاه هنر اصفهان، دانشگاه اصفهان، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشگاه فنی حرفه ای شهید مهاجر اصفهان، دانشگاه شیخ بهایی، ، دانشگاه فارابی و دانشگاه پیام نور مرکز اصفهان،دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی شهر ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان و دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد از دانشگاه‌های مهم اصفهان می‌باشند. آموزش و پرورش [ویرایش] اصفهان دارای شش ناحیه آموزشی است که آموزش مدرسه‌های کودکستان، پیش‌دبستانی (آمادگی)، دبستان، راهنمایی، دبیرستان، هنرستان و پیش‌دانشگاهی را هدایت و نظارت می‌کنند. هنرستان هنرهای زیبا از مهمترین مرکزهای آموزش هنری ایران بوده که بیش از هفتاد سال پیشینه دارد. بهداشت و درمان [ویرایش] نوشتار اصلی: بهداشت و درمان در اصفهان‎ اصفهان یکی از مرکزهای اصلی و تاثیرگذار برای درمان بیماران در ایران محسوب می شود. حدود سی بیمارستان، بیست درمانگاه، دههاانجمن و نهاد پزشکی و بهداشتی در این شهر فعالیت دارند. همچنین شهرستان اصفهان دارای ۱۴۷ آزمایشگاه، ۲۵۴ داروخانه، ۸۷ مرکز پرتونگاری و ۲۰۸ مرکز توانبخشی است. [۴۱] حمل و نقل [ویرایش] فرودگاه [ویرایش] فرودگاه بین المللی اصفهان که "شهید بهشتی" نام دارد در شمال شرقی شهر و در ۱۸ کیلومتری شهر واقع شده است. از این فرودگاه روزانه ۳۶ پرواز در مسيرهای ورودی و خروجی و ۲۵۰ پرواز هفتگی به ۲۱ مقصد در داخل و خارج از ایران صورت مي‌گيرد که روزانه ۴۰ هزار مسافر از طریق این فرودگاه مسافرت می‌کنند.[۴۲] قطار شهری [ویرایش] قطار شهری به نام متروی اصفهان نیز معروف است. این شبکه به سبب گذر از منطقه‌های باستانی این شهر با مخالفان بسیاری همراه گشته و تاکنون به منطقه‌های باستانی همانند: خیابان چهار باغ و سی و سه پل آسیب رسانده است. شبکه درون شهری مترو دارای ۲ خط جداگانه می باشد. خط شماره یک شمالی - جنوبی و دارای بیست و یک ایستگاه است. این خط از شمال غربی آغاز شده و به کوه صفه در جنوب ختم می‌شود. خط شماره دو نیز محور شرقی - غربی دارد که بیست و یک ایستگاه را شامل می‌شود. این خط از شمال شرقی آغاز می شود و تا خمینی شهر ادامه می‌یابد.[۴۳] اتوبوس شهری [ویرایش] سازمان اتوبوسرانی اصفهان برای خدمات رسانی به مردم ۱.۳۰۰ دستگاه اتوبوس در اختیار دارد که در تمام مسیرهای شهری تردد دارند[۴۴]. از شهریور ماه ۱۳۹۰، نخستین خط اتوبوس تندرو (BRT) اصفهان راه‌اندازی شد. این مسیر شرقی-غربی، از میدان آزادی تا خیابان شفق امتداد دارد. تاکسی [ویرایش] نوشتار اصلی: فهرست تاکسی تلفنی‌های شهر اصفهان‎ علاوه بر حضور تاکسی بی‌سیم هماهنگ با سامانه یکپارچه کشوری (۱۳۳)، نزدیک به ۳۰.۰۰۰ تاکسی گردشی، خط ویژه (مانند تاکسی فرودگاه و تاکسی پایانه مسافربری)، تاکسی بانوان، دفتر تاکسی تلفنی و مسافربرهای شخصی در شهر فعالیت دارند که از آن میان ۹.۵۰۰ تاکسی پلاک قرمز (رسمی) می‌باشند. [۴۵] پایانه‌ها [ویرایش] به جهت رفاه مسافران پایانه‌های مسافربری اصفهان در چهار جهت شهر قرار دارند که در این میان پایانه صفه و کاوه نقش اساسی‌تری در جابجایی مسافر دارا هستند. پایانه مسافربری زاینده رود در غربپایانه مسافربری جی در شرقپایانه مسافربری صفه در جنوبپایانه مسافربری کاوه در شمال فضای سبز [ویرایش] اصفهان دارای سه هزار و هفتصد هکتار ( ۳۷ ميليون متر مربع) فضای سبز شهری است [۴۶] که با داشتن سرانه فضای سبز ۲۴ متر مربع بالاترین رتبه را در سطح کلان شهرهای ایران دارد. همچنین مقدار این سرانه تا سال ۱۳۹۵ به ۳۲ متر مربع خواهد رسید که با توجه به آلاینده های زیست محیطی اصفهان این سرانه باید به ۴۰ متر مربع افزایش پیدا کند. بوستانهای کنار و مشرف بر زاینده رود که به بوستانهای ساحلی نیز مشهور هستند از مهمترین فضاهای سبز اصفهان می باشند. زیباترین و منحصر بفردترین فضای سبز اصفهان بوستان جنگلی ناژوان است که در غرب اصفهان و در کنار زاینده رود قرار دارد. نام برخی از بوستانهای ساحلی و غیر ساحلی چنین است: بوستان های ساحلی: ناژوان، سعدی، زاینده رود، کودک، ملت، آیینه خانه، آبشار، مشتاق و باغ گلها. بوستانهای غیر ساحلی: قلمستان، نقش جهان، استقلال، باغ فدک و باغ غدیر. امکانات فرهنگی [ویرایش] نشریه‌ها [ویرایش] روزنامه‌های نسل فردا، اصفهان امروز، اصفهان زیبا و نصف جهان از روزنامه‌های محلی می‌باشند و همچنین نزدیک به یکصد هفته نامه، ماهنامه و فصلنامه در اصفهان به چاپ می رسد.[۴۷] سینماها و سالن‌های نمایش [ویرایش] اصفهان دارای بیش از ۱۰ سالن سینما می‌باشد. مجموع ظرفیت این سینماها برابر با ۷۳۰۰ نفر می‌باشد. همچنین ده‌ها سالن نمایش و همایش نیز در اصفهان وجود دارند که برخی از آنها به صورت خصوصی اداره می‌شوند. فهرست سینماهای اصفهان به شرح زیر می‌باشد: سپاهانخانواده (چهارباغ)قدسفلسطینایرانساحلفرشچیانمهتابفرهنگیانسینما ملک شهر نگارخانه‌ها (گالری) [ویرایش] برخی از نگارخانه‌های اصفهان را نیز می توان چنین نام برد: نگارخانه زاینده رود، نگارخانه بدرالسما، نگارخانه سایه، نگارخانه کوثر و نگارخانه کلاسیک. کتابخانه‌ها و سالن مطالعه [ویرایش] در اصفهان بیشتر از بیست کتابخانه در کنار بیست فرهنگسرا فعالیت دارند. که معروف‌ترین آنها به این ترتیب است: کتابخانه مرکزی شهرداری اصفهانکتابخانه ابن بابویهکتابخانه میردامادکتابخانه صائب اصفهانیکتابخانه ولی‌عصرکتابخانه توحیدکتابخانه عمومی میرداماد و تخصصی حقوق شهروندکتابخانه عمومی فاطمه زهرا و کتابخانه گویا اختصاصی نابینایان همچنین در حدود سی سالن مطالعه در شهر اصفهان وجود دارد. در بیشتر مناطق شهری و به کوشش شهرداری مناطق سالن‌های مطالعه جهت استفاده عمومی ساخته شده است که برخی از آنها به شرح ذیل می‌باشند از جمله سالن مطالعه کوی بهار، سالن مطالعه کوی امیریه، سالن مطالعه کوی کشاورزی فرهنگسراها [ویرایش] در اصفهان حدود بیست فرهنگسرا فعالیت دارد. مکان‌های مذهبی [ویرایش] مسجدها [ویرایش] نوشتار اصلی: فهرست مسجدهای اصفهان اصفهان دارای ۸۱۶ مسجد، ۹۳ تکیه و حسینیه و همچنین ۱۴۴ عبادتگاه اسلامی است. [۴۸] مسجد امام، مسجد سید، مسجد جامع و مسجد مصلی از جمله معروف‌ترین و قدیمی‌ترین مساجد اصفهان به حساب می‌آیند. حسینیه‌ها [ویرایش] نوشتار اصلی: فهرست حسینیه‌های اصفهان‎ یکی از حسینیه‌های بزرگ اصفهان، حسینیه بیت العباس است که در خیابان توحید نبش خیابان نظر غربی قرار دارد. همچنین حسینیه آفاران که در محله آفاران واقع در خیابان شهیدان غربی است. خانقاه‌ها [ویرایش] از دیرباز در شهر اصفهان تعدادی خانقاه منعلق به فرقه‌های مختلف درویشان وجود داشته است. بعضی از این خانقاه‌ها به واسطه فشار دستگاه‌های امنیتی تعطیل یا مستقیما توسط خود حکومت تخریب گشته است که خانقاه درویشان گنابادی واقع در گورستان تخت فولاد از آن جمله است.[۴۹] البته هنوز هم بعضی از خانقاه‌ها فعال می‌باشند که خانقاه علی بن سهل واقع بر سر آرامگاه وی از آن جمله می‌باشد. امام‌زاده‌ها [ویرایش] نوشتار اصلی: فهرست امام‌زاده‌های اصفهان‎ امامزاده‌های: امام زاده ابوالعباس و اسحاق ،دوقلو شریف،امام زاده (شاهزاده عبدالله)، امام‌زاده ابراهیم طوقچی،امام زاده محسن، امام‌زاده جوربران شمالی، امام‌زاده باباقاسم، زینبیه، امام‌زاده شمس الدین از زیارتگاه محسوب می‌شوند. کلیساها [ویرایش] نوشتار اصلی: فهرست کلیساهای اصفهان در این شهر کلیساها و کنیسه‌های بسیاری وجود دارد که بخش عمده ای از کلیساها در منطقه جلفا می باشند. برخی از کلیساهای شهر از سده هفده میلادی بجای مانده اند که معروفترین و قدیمی ترین آنان کلیسای وانک، کلیسای مریم مقدس، کلیسای گئورگ، کلیسای حضرت لوقا، کلیسای سن استپانوس، کلیسای هاکوپ، کلیسای نرسس و سرکیس . در این میان کلیسای هاکوپ مقدس قدیمی ترین کلیسای اصفهان می باشد. کنیسه‌ها [ویرایش] نوشتار اصلی: فهرست کنیسه‌های اصفهان بیشتر کنیسه‌های اصفهان در محله جویباره که یهودی نشین بوده قرار گرفته‌اند. کنیسه عمو شعیا قدیمی‌ترین کنیسه اصفهان می‌باشد که در همین محل قرار گرفته است. در سال ۱۳۵۰ و بر اساس پژوهش‌های لطف الله هنرفر تعداد کنیسه‌های اصفهان بیست عدد ثبت شده ولی در حال حاضر تعدادی از آنها از بین رفته است.[۵۰] گورستان‌ها [ویرایش] نوشتار اصلی: فهرست گورستان‌های اصفهان‎ باغ رضوان گورستان فعلی و فعال اصفهان و تخت فولاد گورستان قدیمی و تاریخی اصفهان است که به عنوان یکی از قدیمی‌ترین و بزرگترین آرامگاه های ایران نیز شناخته می شود. این آرامگاه از از تکیه‌های مختلفی تشکیل شده که چهارده تکیه همانند: تکیه سید العراقین، تکیه میر فندرسکی و تکیه آقا حسین خوانساری مربوط به دوره صفوی است. و نزدیک به سی تکیه و مسجد همانند:تکیه میر محمد صادقی که جزیی از تکیه سادات محسوب می شود تکیه شهشهانی، تکیه واله، مسجد رکن الملک، تکیه بختیاریها و تکیه کلباسی (ابوالمعالی) از دوره قاجار هستند. همچنین شش تکیه نیز همچون تکیه لسان الارض از تکیه های گلستان شهدای اصفهان محسوب می شوند. آرامگاه‌های علماء و اولیاء [ویرایش] آرامگاه‌های علامه مجلسی، علی بن سهل و صاحب بن عباد نیز از مکانهای متبرک اسلامی موجود در شهر اصفهان به شمار می‌روند. امکانات ورزشی [ویرایش] نوشتار اصلی: ورزش در اصفهان‎ شهر اصفهان به عنوان یکی از قهرمان پرورترین شهرهای ایران به حساب می‌آید به طوریکه اکثر ورزشکاران یا تیم‌های ورزشی آن دارای ترازهای بالا در مسابقات کشوری و رقیب سرسخت ورزشکاران پایتخت می‌باشند.دو باشگاه بزرگ سپاهان و ذوب آهن در اکثر رشته های ورزشی در رده های اول کشور میباشند . استادیوم ورزشی [ویرایش] در حدود ۴ استادیوم حرفه‌ای فوتبال در اصفهان وجود دارد که بدین شرح است: استادیوم نقش جهان اصفهان واقع در بلوار بعثت (کمربندی شمال)استادیوم فوتبال تختی اصفهان واقع در چهار راه تختیاستادیوم ۲۲ بهمن اصفهان که متعلق به ارتش است. واقع در نبش بلوار صفه و بلوار دانشگاه اصفهاناستادیوم پلی اکریل اصفهان که متعلق به شرکت پلی اکریل است. واقع در خیابان آتشگاه "مجموعه فرهنگی تفریحی بهشت زیبای اصفهان" زمین چمن [ویرایش] دانشگاه اصفهان : دانشگاه اصفهان، اواسط بلوار اصلی ‏۳۱٫۸″ ۳۹′ ۵۱°شرقی ‏۱۰٫۸″ ۳۷′ ۳۲°شمالی / ۵۱٫۶۵۸۸۳۳غرب ۳۲٫۶۱۹۶۶۷جنوب / -۵۱٫۶۵۸۸۳۳;-۳۲٫۶۱۹۶۶۷باشگاه پاس اصفهان (نیروی انتظامی) : بزرگراه اصفهان - شیراز، پل راه آهن. خیابان انتظام، جنب ستاد فرماندهی انتظامی استان اصفهان ‏۱۹٫۵″ ۴۱′ ۵۱°شرقی ‏۳۰٫۹″ ۳۲′ ۳۲°شمالی / ۵۱٫۶۸۸۷۵غرب ۳۲٫۵۴۱۹۱۷جنوب / -۵۱٫۶۸۸۷۵;-۳۲٫۵۴۱۹۱۷باشگاه مقاومت اصفهان (سپاه پاسداران) : بلوار صفه، جنب ستاد فرماندهی سپاه صاحب الزمان استان اصفهان، مجموعه ورزشی شهید آقابابایی ‏۵۳″ ۳۸′ ۵۱°شرقی ‏۱۵″ ۳۶′ ۳۲°شمالی / ۵۱٫۶۴۸۰۶غرب ۳۲٫۶۰۴۱۷جنوب / -۵۱٫۶۴۸۰۶;-۳۲٫۶۰۴۱۷باشگاه آب منطقه‌ای : خیابان مشتاق سوم، بعد از پل شهرستان، مجموعه ورزشی سازمان آب منطقه‌ای اصفهان ‏۴۱″ ۴۳′ ۵۱°شرقی ‏۲۴٫۷″ ۳۷′ ۳۲°شمالی / ۵۱٫۷۲۸۰۶غرب ۳۲٫۶۲۳۵۲۸جنوب / -۵۱٫۷۲۸۰۶;-۳۲٫۶۲۳۵۲۸باشگاه پلی اکریل اصفهان : خیابان آتشگاه، مجموعه تفریحی ورزشی بهشت زیبای اصفهان ‏۳۸٫۴″ ۳۴′ ۵۱°شرقی ‏۱۲٫۴″ ۳۹′ ۳۲°شمالی / ۵۱٫۵۷۷۳۳۳غرب ۳۲٫۶۵۳۴۴۴جنوب / -۵۱٫۵۷۷۳۳۳;-۳۲٫۶۵۳۴۴۴باشگاه راه آهن اصفهان : بزرگراه اصفهان - شیراز، ایستگاه راه آهن اصفهان، ورودی بلوار اختصاصی ‏۲۳٫۵″ ۴۱′ ۵۱°شرقی ‏۳۰″ ۳۳′ ۳۲°شمالی / ۵۱٫۶۸۹۸۶۱غرب ۳۲٫۵۵۸۳۳جنوب / -۵۱٫۶۸۹۸۶۱;-۳۲٫۵۵۸۳۳باشگاه پیام مخابرات اصفهان : خیابان امام خمینی، بعد از سه راه عاشق آباد ‏۰٫۳″ ۳۶′ ۵۱°شرقی ‏۱۲″ ۴۳′ ۳۲°شمالی / ۵۱٫۶۰۰۰۸۳غرب ۳۲٫۷۲جنوب / -۵۱٫۶۰۰۰۸۳;-۳۲٫۷۲ سالن سرپوشیده [ویرایش] در اصفهان سالن‌های متعدد ورزشی اعم از دولتی یا بخش خصوصی فعال هستند. بعضی از این سالنها عبارتند از: سالن ورزشی تختی اصفهانسالن نقش جهان اصفهانسالن پیروزی اصفهانسالن مخابرات اصفهانسالن باشگاه کارگران اصفهان استخر [ویرایش] در اصفهان تعداد قابل توجهی استخر در جای جای شهر قرار دارد. برخی از معروفترین آنها عبارتند از: استخر انقلاب (برگزار کننده مسابقات جهانی)استخر آزادیاستخر نصراستخر قصر موجاستخر اداره برق منطقه‌ایاستخر فجر (سپاه پاسداران)استخر ۱۵ خرداد (سپاه پاسداران)استخر شهدای ارتشاستخر ابوذراستخر جیاستخر باشگاه کارگراناستخر سلماناستخر شرکت آب منطقه‌ایاستخر آبشاراستخر شهرک منتظریاستخر مهرگان(خوراسگان)استخر پردیس (خوراسگان) سایر ورزش‌ها [ویرایش] همچنین شهرداری اصفهان اقدام به ساخت بعضی اماکن مخصوص به فعالیت‌های بانوان نموده است که در این بین باغ بانوان اصفهان در حاشیه بزرگراه شهید خرازی اهمیت ویژه‌ای دارد. سایر اماکن ورزشی معروف شهر از این قرار است: پیست موتور سواری شمال اصفهانپیست کارتینگ مجموعه ورزشی ۲۲ بهمن (ارتش)سالن بولینگ صفهچندین سالن بیلیاردسالن بولینگ جی غذاهای سنتی [ویرایش] در اصفهان غذاهای سنتی بسیاری مورد استفاده هستند که برخی از آنها مربوط به شهرهای دیگر اصفهان بوده اند و یا در شهرهای دیگر ایران نیز رواج داشته و دارند. در این میان بریانی و خورش ماست معروف ترین غذای اصفهان می باشند. همچنین سایر غذاهای این شهر چنین می باشند: باقالی ذرت(خوراسگان)، آش سماق، کله جوش که ازغذاهای ایلات اصفهان است، سرگنجشکی، کوکو قندی، قیمه ریزه، آش ماش و قمری، یخنه ترش، ماش و زردک، اوماج سرکه و چغندر، نخود و آب. [۵۱] ره‌آورد شهر [ویرایش] معروفترین ره‌آورد اصفهان گز است. گز یک نوع شیرینی است که با گز انگبین یا ترنجبین شکر بادکا و مغز پسته، بادام، فندق یا گردو و سفیده تخم مرغ و گلاب ساخته می‌شود و در آن در از هیچ ماده شیمیایی استفاده نمی‌شود. از دیگر رها آوردهای اصفهان می توان به صنایع دستی به ویژه قابهای خاتم کاری و میناکاری، پارچه های قلمکاری شده و آثار مختلف قلمزنی اشاره نمود. [۵۲] شهرهای خواهر خوانده [ویرایش] اصفهان به عنوان یکی از شهرهای تاریخی و فرهنگی مشرق زمین با شهرهای زیر دارای پیوند خواهرخواندگی است:[۵۳] شهرهای خواهرخواندهٔ اصفهان شی‌آن، چین[۵۴] کوالالامپور، مالزی[۵۴] فرایبورگ، آلمان[۵۵] فلورانس، ایتالیا[۵۴] یاش، رومانی[۵۴] بارسلون، اسپانیا[۵۴] ایروان، ارمنستان[۵۴] کویت، کویت[۵۴] هاوانا، کوبا[۵۴] لاهور، پاکستان[۵۴] سنت پیترزبورگ، روسیه[۵۴] داکار، سنگال[۵۶] بعلبک، لبنان[۵۶] امنیت [ویرایش] نوشتار اصلی: امنیت در اصفهان شهر اصفهان به لحاظ حفظ بافت جمعیتی سنتی خود در اغلب نقاط شهر و نیز همکاری مداوم مردم با نهادهای انتظامی و امنیتی، در مقایسه با سایر کلان شهرهای ایران از ضریب امنیت نسبتا بالایی برخودار است همچنین میتوان گفت که امن ترین شهر ایران است و وجود بیش از ۲۰ کلانتری انتظامی و ۳ ناحیه مقاومت متعلق به سپاه پاسداران و نیز مرکزیت اداره اطلاعات و سایر نهادهای امنیتی، بر روند حفظ و صیانت از شهر تاثیرگذار بوده است.[۵۷] مشاهیر اصفهان [ویرایش] [نمایش] ن • ب • و مشاهیر اصفهان زادهٔ اصفهان یا بیشتر عمرش را در اصفهان گذارانده شاعران، ادیبان و نویسندگان صائب تبریزی • جمال‌الدین عبدالرزاق اصفهانی عارفان، فیلسوفان علی بن سهل • صاحب بن عباد دانشمندان محمدباقر مجلسی • غلامحسین ابراهیمی دینانی سیاسیون رجبعلی مزروعی • فضل‌الله صلواتی • محمد عطریانفر • احمد جنتی • مجید شریف واقفی • سید محمد بهشتی • عبدالله نوری پزشکان حکیم شفایی خوشنویسان حبیب الله فضائلی بازیگران و کارگردانان قدرت الله ایزدی • رضا ارحام صدر • حسن اکلیلی • جهانبخش سلطانی • زری خوشکام • پوراندخت مهیمن • مهدی سلوکی • حامد کمیلی • لونا شاد • اصغر فرهادی • رضا بدیعی • کیومرث پوراحمد • محمد علی کشاورز • نصرت الله وحدت • جهانگیر فروهر • امرالله احمدجو • عزیز رفیعی • سروش صحت • اکبر خواجویی معماران و نقاشان محمود فرشچیان • علی پنجه پور • اصغر پنجه پور • حسن پنجه پور موسیقی‌دانان، نوازندگان، خوانندگان حسن کسایی • جلیل شهناز • جلال تاج اصفهانی • علی رستمیان • حسام الدین سراج • جمشید محبی • نصرالله معین • علیرضا افتخاری • لیلا فروهر • محمد اصفهانی • عبدالوهاب شهیدی • علی اصغر شاهزیدی • حسین خواجه امیری • احسان خواجه امیری • علی تجویدی نظامیان مرتضی طلایی • حسین خرازی • سید یحیی صفوی • احمدرضا رادان ورزشکاران مجید بصیرت • منصور ابراهیم‌زاده • قاسم حدادی‌فر • رسول کربکندی • محمود یاوری • محرم نویدکیا مدفون‌شدگان جهانگیرخان قشقایی شخصیت های علمی امروز مهدی گلشنی اهالی اصفهان • مشاهیر معاصر اصفهان نگارخانه [ویرایش] دورنمای گنبد مسجد شاه (که هم‌اکنون آن را مسجد امام می‌خوانند)، واقع شده در میدان نقش جهان کلیسای وانک کتیبه خطی هندسی در مسجد جمعه دورنمای عالی‌قاپو از مسجد شیخ لطف‌الله میدان نقش جهان خانه مشروطه (اصفهان) واقع در نزدیکی میدان امام سی‌وسه‌پل پل شهرستان پل خواجو سی‌وسه‌پل بر روی رودخانهٔ زاینده‌رود یادگار دورهٔ صفویه سی‌وسه‌پل در شب پل خواجو در شب زیر پل خواجو پل جویی در شب هتل عباسی مسجد امام در شب مسجد شیخ لطف‌الله درون مسجد شیخ لطف‌الله درون مسجد شیخ لطف‌الله مدرسه چهارباغ

سوالات رياضي 5 دبستان

الف   پاسخ صحیح را با (        )  مشخص نمایید.

   1    کدام یک از اعداد زیر بر سه بخش پذیر است؟

           943          443               391                 435

   2    با توجه به ضرب                کدام جواب زیر به حاصل ضرب نزدیک تر است؟

            6400           5400                 4800             4000

  3     کدام یک از شکل های هندسی زیر فقط چهار خط تقارن دارد؟

           متوازی الاضلاع         مربع            دایره            مستطیل

   4    مساحت قاره را با واحدی با نام……………… اندازه گیری می کنند.

          کلیومتر مربع            هکتار                    متر                      کیلومتر

   ب   در جاهای خالی کلمات یا عدد مناسب بنویسید.

   1    فاصله شهر کرد تا مشهد را با وسیله ای به نام …………… اندازه می گیرند

   2    مساحت مربعی که هر ضلع آن یک کیلومتر باشد، یک ……………… نامیده می شود.

   3     24 کیلوگرم یعنی ....................... گرم

   4     195 میلی متر یعنی ..................... متر 

     ج   به سوالات زیر پاسخ دهید.

112

 

    1    عدد نهصد میلیون و نود و نه را با رقم بنویسید.

34

 

    2    کسر                  را از راه طولانی به عدد مخلوط تبدیل کنید.

 

   3     زمینی به شکل مستطیل که طول آن 400 متر و عرض آن 200 متر مساحت زمین چند هکتار است.

 

36

 

18

 

90

 

9

 

4

 

32

 

   4     در تساوی های زیر به جای             عدد مناسب بنویسید

                                                                                                                                  

 

5    در شکل زیر زاویه را با چند روش می توانیم بخوانیم و بنویسید.

ج

 

ب

 

  

   6    نقاله چند درجه است.

   7    محیط مربعی 36 متر مساحت مربع را حساب کنید.

 

   8    نسبت پول علی به حسین مثل 3 به 2 است. اگر مجموع پول آنها 350 تومان باشد پول هر یک چند       

          تومان است.

   9    در یک روز خورشید ساعت ً35  َ40   7 طلوع کرده و در ساعت  ً30  َ22   8  غروب می کند طول

          مدت روز را حساب کنید.

  10   یک جلد کتاب داستان را با % 12 تخفیف خریداری کردیم اگر قیمت آن 600 تومان باشد، چند تومان    تخفیف گرفته ایم؟

 

  11   کسر را به عدد اعشاری و عدد اعشاری را به عدد مخلوط سپس به صورت کسر بنویسید.

	452

 

100

 

                         =02/70                        = 530 / 2                   

  12    عملیات زیر را حل کنید و حاصل را تا حد امکان ساده و یا به عدد مخلوط تبدیل کنید.

3

 

4

 

5

 

20

 

14

 

5

 

    

 

 

 

  14  مکعب مستطیلی که ابعاد آن 4 و 6 و 9 متر است حجم آن را حساب کنید.

	4

 

9

 

  15   ضرب  x               2  را با رسم شکل نشان دهید.

 

  16   در مثلث مقابل زاویه (ب) چند درجه است. ( با راه حل )                                          

سوالات رياضي 5 دبستان

-     اعداد زیر را با رقم و با حروف بنویسید.                                            ............................................................................ 20030125120 سی میلیارد و هفتاد میلیون و سیصد هزار و نود             ............................... ........................................                                                     05/3	بارم   5/1
2-  قیمت 412 کیلوگرم پرتقال از قرار کیلویی 702 تومان چند تومان می شود ؟	5/0
3- زیر اعدادی که بر 3 و دور اعدادی که بر  5    بخش پذیرند خط بکشید .                                                                72 – 307 – 541 – 245 – 718 – 720	1
4- جای خالی را با عدد یا کلمه مناسب کامل کنید . فاصله های زیاد را با وسیله‏ای به نام ................................. اندازه می‏گیرند . نسبت ضلعهای مربع به قطرهای آن مثل ................... به .................... است مساحت مربعی که هر ضلع آن یک کیلومتر باشد .................. متر مربع است . چهار ماه چه کسری از یک سال است ؟ ...........................	5/2
5- در جای خالی علامت بگذارید .                        2/7        02/7                                                                                       عدد 42            عدد 36	5/2
6- ثلث عدد 12 را حساب کنید . ( با رسم شکل )	1
7- زمینی است به شکل مربع به ضلع 800 متر مساحت این زمین چند متر مربع و چند هکتار است؟	5/1
8- اعمال زیر را انجام دهید و جواب را تا جایی که امکان دارد ساده کنید و در صورت امکان به عدد مخلوط تبدیل کنید .	5/1
9- جمع و تفریق زیر را انجام دهید.                       14               8                                    38         25           6                     31      12       6    -                             30          40           2  +	5/1
10- در جای خالی عدد مناسب بگذارید .	2
11- قرینه شکل  زیر را نسبت به خط ( م- د ) رسم کنید .                                                                         م                                         د	5/0
12- برای دوختن یک روپوش دخترانه 75/1 متر پارچه و برای دوختن شلوار دخترانه 1/1 متر پارچه لازم است . برای یک روپوش و شلوار چقدر پارچه لازم است ؟	1
13- علی در هر 4 ساعت 34 صفحه کتاب می خواند او در 10 ساعت چند صفحه کتاب می‏خواند؟	5/1
14- دبستان حاج نصراله فتحی 300 نفر دانش آموز دارد %45 آنها عضو کتابخانه هستند . چند نفر عضو کتابخانه نیستند ؟         موفقیت و پیروزی شما آرزوی ماست

سوالات علوم 5 ابتدايي

مونه سوال درس علوم تجربی کلاس پنجم ابتدایی

           نمونه سوال درس علوم تجربی کلاس پنجم ابتدایی

                      دبستان پسرانه تند گویان

     الف  : گزینه درست را با علامت × مشخص کنید

1-       درکدام یک از مواد زیر جنبش مولکولی بیشتر است ؟

چوب                      آب                       آهن                          اکسیژن                               

2-       اتم های سازنده ی مولکول کدام ماده یکسان است ؟

آ ب                       طلا                       نمک                       شیشه

3- کدام تغییر مواد زیر فیزیکی است ؟                         فاسدشدن شیر

 کپک زدن نان                    تبخیرشدن آب                   زنگ زدن آهن

4-       کدام ماده ی زیر ترکیب است ؟  

آلومنیم                 نقره                     مس                           نمک

5-       کشش مولکولی در کدام ماده بیشتر است؟

 گاز ها                مایعات                 جامدات                     هرسه

6-       کدام مورد از خاصّیت مواد نمی باشد ؟

وزن                  رنگ                     بو                             مزه                                     7 - هنگام بریدن چوب کدام خاصیت آن تغییر می کند؟

 رنگ                بو                      مزه                            شـکـل

8-کدام ماشین زیر ساده است ؟

انبردست               هواپیما              دوچرخه                    لودر                                            

9-       در کدام وسیله سطح شیب دار وجود دارد؟

 چکش                  تاب                   قرقره                       تبر

10-   برای بالا بردن یک جعبه سنگین کدام تخته کار را آسان تر می کند؟

 تخته 5/2 متری                  تخته 4متری                نخته 5/3 متری

11-   با کدام وسیله  می توان نور خورشید راتجزیه کرد ؟

منشور                آینه                ذره بین                  تلسکوپ

12-کدام چشمه طبیعی نور است؟

ماه                ستاره قطبی           شمع روشن               لامپ روشن

13- کدام وسیله زیر انرژی الکتریکی را به انرژی صوتی تبدیل می کند؟

اتو برقی            کولر               زنگ اخبار                 سشوار

14- کدام وسیله موتور الکتریکی ندارد؟

پنکه                یخجال              جارو برقی                  اتوبرقی 

15-در کدام وسیله زیر از عدسی استفاده نشده است ؟

کوره آفتابی          عینک           میکروبسکوپ              دوربین ها

16- کدام سنگ های زیر کتاب تاریخ زمین است؟

سنگ آذرین                  سنگ رسوبی                  سنگ دگرگونی

17- از کدام قسمت بدن جانداران فسیل  (سنگواره) تشکیل نمی شود؟ 

   صدف ها             استخوان ها            دندان ها             گوشت آنها

18-     از کدام جاندار زیر فسیل بهتری درست می شود؟

سوسک              زنبور                 ماهی                   کبوتر                                               

 19- زندگی  در دریا با پیدایش کدام موجود شروع شد ؟                                          

  ماهی ها            تک سلولی ها               دایناسور ها         خزندگان  

20– با پیدایش کدام مورد زندگی بر روی خشکی آغاز شد؟

پرندگان             پشتانداران               گیاهان                داینوسور ها        

21- ترازو چگونه کار ما را آسان می کند؟       

دقت بهتر           سرعت زیادتر          قدرت بیشتر         مورد الف وب

22- برای تشکیل لایه ی یک سانیمتر خاک چند سال طول می کشد ؟

 20سال              50 سال                100سال                 200سال

23- برای کشاورزی کدام خاک مناسب تر است ؟

خاک رس            ماسه            خاک مزرعه               خاک کنار جاده

24-اولین مهره داری که پس از میلیونها سال به وجود آمد کدام است ؟

پرندگان               ماهی ها                  پستانداران               داینوسورها

25- دو مولکول آب چند اتم اکسیژن دارد؟

1                          2                            3                          4

26- تاکنون چند اتم متفاوت شناخته شده است؟

901                       100                        109                   99

27- در کدام شهر زیر آهن زودتر زنگ می زند؟

ساری                     تهران                      یزد                     قم

 

 

 ب: جملا ت درست را با (ص) وجملات غلط را با(غ) مشخص کن 

1- خا صیت همه مواد یکسان است .(        )

2- گاز اکسیژن یک عنصر است.  (         )

3-وقتی آب بخار می شود ساختمان مولکولی آن عوض می شود.(        )

4-زنگ آهن یک ترکیب است .(           )

  5 – ربایش بین مولکولهای گاز از مایع بیشتراست.(          ) 

  6 – بیشتر موادی گه اطراف ما وجود دارند عنصر هستند.(        )

     7  - موادجامد همیشه به یک شکل وحجم ثابت هستند.(      )

     8- تبخیر آب یک تغییر شیمیایی است .(        )

     9- ترکیب جوش شیرین وسرکه تغییر فیزیکی است>(       )

    10- هرنوع سوختن یک تغییر شیمیایی است.  (          )

     11- برای هرتغییر مااده باید زما نی بگذرد.(          )

     12 – ماه یک چشمه نور است .(       )

     13-رنگین کمان براثر تجزیه نور خورشید بوجود می آید (          )

     14- به وسیله عدسی می تواه تصویر اجسام را نشان داد.(         )

     15- در کانون عدسی گرمای زیادی تولید می شود .(         )

    16- اجسام زمانی حرکت میکنند که به آنها نیرو وارد شود.(        )

    17- موتور الکتریکی انرژی الکتریکی رابه گرمایی تبدیل می کند(        )

   18- انرژی الکتریکی از مهمترین شکل های انرژی است .(         )

  19- برای تشکیل فسیل  میلیون ها سال لازم است (           )

  20- امکان دارد بالای کوهی فسیل ماهی پیداشود (           )

 21- همه فسیل های یک منطقه را باید جمع کرد (           )

 22- درکشاورزی خاک زیر مناسب تراست (            )

 23-  بیشتر غذای ما از خاک بدست می آید (           )

  24- زندگی ابتدا از دریا شوع شد.(          )

  25- زندگی برروی خشکی ها باپیدایش داینوسورها شروع شد.(          )

  26- درتغییر شیمیایی مولکول مواد تغییر می کند.(          )

   27- همه سنگ ها بری زمین شناسان کتاب تاریخ زمین هستند.(         )

   28- نام  دیگر فسیل « سنگواره» است. (         )

 ج جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.

1. به موادی که مولکول آنها ازدویاچند نوع اتم درست شده............. می گویند .
2. نقطه ای که عدسی نور خورشید را جمع می کند ...............میگویند.
3. موتور الکتریکی انرژی الکتریکی را به انرژی .............تبدیل می کند.
4. مولکول از ذرات ریزی به نام ................درست شده است .
5. ذوب یخ یک تغییر   .............. است .
6. وسیله ای که با آن نور خورشید راتجزیه می توان کرد............. گویند.
7.  از ترکیب اکسیژن وآهن در هوای مرطوب......................به وجو می آید.
8. از خرد شدن ............. درطول سال ها خاک درست می شود.
9. برای اینکه جسمی دیده شود باید به آن ............ بتابد .
10. چشمه اصلی نور وگرمای زمین .................است.
11.  به وسایلی مانند اهرم و.............. که کار مارا آسان می کنند ماشین گویند.
12. رنگ ؛ بو ؛ شکل ومزه جزء ...................ماده هستند.
13. مولکول آب از اتم های ............... و.................. درست شده است.
14. براثر خاصیت ................ مولکول ها ست که بوغذا را احساس می کنیم.
15.  نیروی ...................مولکول هاست که از پراگندگی آنها جلوگیری می کند.
16. فاصله ی مولکول های مواد مایع از گازها .............. است.
17.  برق آسمان یک چشمه نور ................. است.
18. آرمیچر یک موتور الکتریکی .............. وکوچک است .
19. جسم زمانی حرکت می کند که به آن................ وارد شود.
20. گوارش غذا یک تغییر ...............است.
21.  مواد درطبیعت به  ............. حالت وجود دارند.
22. هر ماشین پیچیده از ترکیب چند ماشین ............ تشکیل می شود.
23. وجود ................. برای کشاورزی لازم است.
24. به دانشمندانی که در باره ی گذشته زمین مطالعه می کنند..............گویند
25. پیدا شدن فسیل صدف دریک محل نشانه وجود...........درآنجابوده است.
26. داینوسور ها در حدود ...........میلیون سال قبل از بین رفته اند.
27. داینوسور به معنای ......................... است.
28.  تشکیل خاک از سنگ یک تغییر................است.
29. سنگ های ..............به تاریخچه زمین معروفند.

د: به سوالات زیر پاسخ دهید.

1.      یک عدسی بکش ونقطه کانونی آن را نشان دهید .

2.      وقتی چند قطره روغن مایع در آب بریزیم آنها به هم می چسبند چرا؟

3.      گرما درتغییرات مواد چه نقشی دارد؟

4.      فرق مولکول واتم چیست؟

5.      درهریک ازموادزیر چگونه تغییر شیمیایی به وجود آوریم؟

تخم مرغ=              میوه=                   کاغذ=                گوشت=

        6-چگونه با اینکه فقط 109 اتم داریم ولی هزاران ماده ترکیب وعنصر وجود دارد؟

       7-پیدا شدن هریک ازفسیل های زیردرهر محل نشانه چیست؟

      فسیل برگ درخت خرما =                فسیل ماهی وصدف = 

       8-یورستن با آزمایش خود درباره خاک چه فهمید؟

      9- ترتیب پیدایش جانداران رابنویس ؟

  تک سلولی/............/مهره داران/............/گیاهان / ......../خزندگان /........... /

     10- درست شدن ابر وباریدن باران چه نوع تغییری است ؟ ..چرا؟

      11-علی می خواهد باعناصر ( آهن واکسیژن ) وفلزات (مس وروی ) ترکیب بسازد

   چگونه می تواند این کار راانجام دهد ؟

    12-چگونه می توان یک کاغذ را به وسیله ذره بین سوزاند ؟

    13-رنگین کمان چگونه درست می شود ؟

    14- وقتی شمعی راروشن کنیم ممکن است چه تغییراتی روی دهد ؟ چرا؟

    15-احمد چند فسیل پیدا کرد به نظر شما آن کوه ها چه نوع سنگی دارند / چرا؟

    16-نظر زمین شناسان را در باره خشکی واقیانوس گذشته زمین را بنویسید.

    17- درهر وسیله زیر چه نوع انرژی  ها به هم تبدیل می شوند/

     دراتومبیل =                                      در اتو =                       

     در دوچرخه =                                دربخاری =

    18-تفاوت چشمه های طبیعی ومصنوعی درچیست؟

    19- زمین شناسان بامطالعه سنگ های رسوبی  چه اطلاعاتی بدست می آورند؟

   20- درکدام حالت بلند کردن جسم راحت تر است؟   

                                                                        

سوالات علوم 5 ابتدايي

نام و نام خانوادگی:                      آزمون درس علوم تجربي پايه پنجم  نوبت اول19/9/88

 قسمت اول: پاسخ صحيح را علامت بزنيد : (هر مورد 5/0 نمره )

1- در كدام يك از موارد زير ، ربايش بيشتر و جنبش كمتر است؟

الف: آب               ب: آهن                 ج: شيشه                     د: چوب

2- كدام يك ماشين ساده است؟

الف: دوچرخه                   ب: پيچ گوشتي                     ج: يخچال                   د: تلفن

3- از بدن كدام يك از موجودات زير فسيل بهتري بدست مي آيد؟

الف: مورچه                ب: ملخ                     ج: ماهي                  د: مگس

4- كدام يك تغيير فيزيكي است؟

الف: سوختن چوب           ب: زنگ زدن آهن              ج: كپك زدن نان             د: تراشيدن مداد

5- براي تجزيه نور خورشيد از كدام وسيله مي توان استفاده كرد؟

الف: عدسي               ب: ذره بين               ج: آينه                  د: منشور

6- كدام يك عنصر است؟

الف: نفت                ب: اك‍سيژن               ج: نشاسته                د: الكل

 قسمت دوم:در جاي خالي كلمات مناسب بنويسيد: (هر مورد 5/0 نمره)

1- آب از اتم هاي ....................... و ............................ تشكيل شده است.

2- نام علمي زنگ آهن ................................... است.

3- بعضي از چشمه هاي نور................................ هستند . يعني انسان آنها را ساخته است.

4- با پيدايش ................................... زندگي بر روي خشكي ها آغاز شد.

5- موتور الكتريكي انرزي ................................... را به ...................................... تبديل مي كند.

6- ................................... كتاب تاريخ زمين شناسي هستند.

=========================================================

قسمت سوم: به سوالات زير جواب دهيد:

1- براي آن كه جسمي ديده شود چه شرايطي لازم است ؟(5/1)

 

 

2- ترتیب پیدایش موجودات بر روی کره ی زمین را نام ببرید:(2)

 

 

3 -در شكل مقابل سه قسمت اهرم را نشان دهيد:( 5/1)

 

4-كانون عدسي را تعريف كنيد و در شكل مقابل رسم نماييد: ( 1)

 

 

5- فسيل چيست؟(1)

 

6- دو شباهت و دو تفاوت کوره ی آفتابی و عدسی را بنویسد(2)

شباهت:

تفاوت:

 

7- چرا براي انجام همه ي كارها نمي توان از ماهيچه ها استفاده كرد؟2مورد را بنويسيد:( 1)

 

 

 8- آزمايشي را بنويسيدكه جنبش مولكولي را نشان دهد: ( 5/1 )

 

 

9- محسن پشت به آفتاب ايشتاده بود و با آب پاش به گلها آب مي پاشيد كه ناگهان شكل زيبايي

مشاهده كرد .(5/1)

الف: نام اين شكل زيبا چيست؟

ب: چگونه بوجود آمده است؟

موفق و پيروز باشيد

آزمون علمی پايه پنجم ابتدايی

  مدت پاسخگويي : 45دقيقه ، ،

1- كدام يك از شهرهاي زير در استان شما قرار ندارد؟

  الف :سربیشه                  ب :طبس               ج :درمیان                        د :فردوس  ]

َ2- نسبت وسعت ناحيه ي كناره ي درياي خزر به جمعيت آن چگونه است ؟

الف: زياد است به كم                  ب: زياد است به زياد                       

 ج: كم است به زياد                    د: كم است به كم

3- مهمترين محصول جلگه هاي شمال ايران كدام است ؟ 

   الف: برنج                 ب: گندم                  ج: پسته                         د: توتون

4- كدام گزينه بيان كننده ي مهمترين منابع گاز در كشور ماست ؟

الف: ناحيه ي خانگيران ، استان خراسان رضوي                               

   ب: ناحيه ي آغاجاري ، استان خوزستان

ج:منابع پارس جنوبي  در استان بوشهر                    د: هر سه مورد

5- سنگ آهن مورد نياز كارخانه ي ذوب آهن ايران از كجا تاٴمين مي شود؟

  الف : معادن سنگ آهن استان اصفهان          ب : معادن سنگ آهن استان اراك

   ج : معادن سنگ آهن استان خوزستان          د  : معادن سنگ آهن استان يزد

6- همسايگان شرقي ايران كدامند ؟  

الف: تركيه ، عراق        ب:  ارمنستان، نخجوان       

 ج: تركمنستان، جمهوري آذربايجان، ارمنستان          د: افغانستان، پاكستان

7- مهمترين رود تركمنستان كدام است ؟

  الف : آمودريا                  ب: ارس                ج: تجن                     د: اترک

8- مرکز ارمنستان کدام يک از شهرهاي زير است؟

الف: باکو               ب: ايروان             ج: عشق آباد                        د: نخجوان

9- رود پرآبي که از اتصال دو رود دجله و فرات به وجود مي آيد چه نام دارد؟

الف: اروند رود               ب : کارون              ج : شط العرب              د: قزل ايرماق

10- کوه هاي هندوکش در کدام کشور قرار گرفته است؟

الف: افغانستان                ب: ترکمنستان              ج: ترکيه               د: پاکستان

11- به برگزيده شدن حضرت محمد (ص) از طرف خداوند براي پيامبري ، چه مي گويند؟

الف: خلافت                    ب : بعثت            ج: بيعت                           د: امامت

12- پيامبر(ص) اولين حکومت اسلامي را در کدام شهر تشکيل داد؟

الف: مکه                       ب: مدينه              ج: حجاز                    د:حبشه

13- کدام جمله در باره ي خوارج درست است؟

الف: اين گروه در ابتدا از پيروان حضرت علي (ع) بودند.                       

 ب: اين گروه خلافت حضرت علي (ع) را قبول نداشتند.

ج: اين گروه خلافت معاويه را قبول نداشتند.                  د: همه ي موارد درست است.

14- مؤسس سلسله ي قاجاريه که بود؟

الف: کريم خان                 ب: آقامحمدخان      ج: نادرشاه                 فتحعلي شاه

15- کدام پادشاه مذهب شيعه را در کشور رسميت داد؟

الف: شاه عباس       ب: محمدعلي شاه            ج: ناصرالدين شاه        د: شاه اسماعيل

16- پايتخت نادرشاه کدام شهر بود؟

الف: مشهد               ب: اصفهان                    ج: تهران                    د: دهلي

 

17- اگر حكومت با همكاري مردم ، صنعت و كشاورزي را گسترش دهد تا شغل هاي بيشتري ايجاد شود، به كدام وظيفه ي خود عمل كرده است؟

   الف: گسترش آموزش و پرورش             

 ب: نگهباني از استقلال كشور      ج: پاسداري از اسلام              د: مبارزه با فقر

18- چهار چيز مشترک ميان همه ي مسلمانان جهان چيست؟

الف: خدا ، قبله ، امام ، پيامبر                    ب: خدا ، کتاب آسماني  ، امام ، قبله

ج: خدا ، کتاب آسماني ، پيامبر، قبله             د: خدا ، کتاب آسماني ، پيامبر ، امام

19- کدام يک قوانين را در کشور اجرا مي کند؟

الف: آموزش و پرورش        ب: دادگستري              ج: دولت    د: مجلس شوراي اسلامي

20- حضرت آيت الله خامنه اي در چه تاريخي به عنوان رهبر انقلاب اسلامي ايران انتخاب شد؟

الف:سال 1368                ب: سال 1357            ج: سال 1359          د: سال 1367

21- كدام يك از موارد زير مربوط به وضع مولكول ها در مواد مايع است؟

      . الف : مولكول ها مانند دانه هاي زنجير به هم وصل شده اند

       ب : ربايش آن ها بسيار زياد است.

     . د : الف و ج               . ج : مولكول ها مي توانند آزادانه روي هم سُر بخورند

22- اگر يك قطعه آهن را اول تكه تكه كنيم و بعد آن قدر حرارت دهيم كه ذوب شود در آهن چه نوع تغييري رخ داده است؟

الف: شيميايي          ب: فيزيكي      ج: فيزيكي و بعد شيميايي       د: شيميايي و بعد فيزيكي 

23- در كدام يك  از وسايل زير موتور الكتريكي به كار نرفته است؟

    الف: يخچال                         ب: ضبط صوت             ج: راديو           د:جارو برقي

24- مقدار نيرويي كه براي بالابردن يك جسم به وسيله ي اهرم به كار مي رود ، به چه چيزي بستگي ندارد؟

   الف: ارتفاع تكيه گاه              ب: فاصله ي جسم تا تكيه گاه       

 ج:فاصله ي نيرو تا تكيه گاه                      د: جرم جسم

25- جنس هسته و پوسته ي زمين به ترتيب از چيست؟

  الف:نيكل و سنگ   -آهن                 ب: سنگ-   آهن ونيكل            

 ج: نيكل  -  سنگ                د: آهن و نيكل  - سنگ

26- كدام يك از جانداران ساده ي زير در بستني سازي و تهيه ي خمير دندان مورد استفاده قرارمي گيرد؟

  الف: باكتري                ب: قارچ                ج: جلبك                 د: مخمرها

27- در خرابي هاي حاصل از زمين لرزه كدام عامل دخالت کمتري دارد؟

  الف:استحكام زمين                    ب:شدت زمين لرزه                     

 ج: استحكام ساختمان                    د: زمان وقوع زلزله

28- اساسي ترين نقش باكتري ها و قارچ ها كدام است؟              

الف: توليد دارو و مواد براي انسان                    ب: بيماري زايي در جانوران        

ج: تجزيه و پوسيدگي مواد                                   د: بيماري زايي در گياهان

29- آزمايش يورستن منجر به کدام نتيجه شد؟

الف: بيشتر بيماري ها به علت وجود ميکروب ها ايجاد مي شوند.                   

 ب: گياهان نمک ها را از خاک مي گيرند.

ج: کپک ها ممکن است مانع رشد باکتري ها شوند.                                    

  د: بعضی از قارچ های ذره بینی بیماری زا هستند.

30- کدام عبارت غلط است؟

الف: یکی از راه های درمان شخص مبتلا به سرخک ، استفاده از واکسن سرخک است.

ب: فاصله ی سطح زمین تا مرکز آن حدود 6400 کیلومتر است.

ج: باکتری ها به روش تقسیم شدن و قارچ ها به وسیله ی هاگ تولید مثل می کنند.

د: ردّپای جانوارن قدیمی که بر روی سنگ ها باقی مانده است نیز یک سنگواره است.

31- عدد « ده میلیارد و سیزده هزار » چند رقمی است؟

الف: هفت رقمی        ب: هشت رقمی                ج: یازده رقمی              د: دوازده رقمی

- 32  حاصل عبارت روبرو کدام است؟      چهار و چهار هفتم منهای سه و شش پنجم

الف: یک و بیست و دو سی و پنجم          ب: سیزده سی و پنجم     

ج:  بیست و دو سی و پنجم            د :  یک و سیزده سی و پنجم            

33-  خمس 60 تا برابر است با:             

 الف) 30 تا                    ب) 20 تا                   ج)15 تا                 د) 12 تا

34-  کدام دسته از اعداد زير بر 6 بخشپذير است؟

الف)36 و 513                                ب) 42 و 702                             

  ج) 86 و 906                         د) 24 و 40 

35- یک کیلومتر مربع چند هکتار است؟

الف:  1 هکتار          ب: 10 هکتار          ج: 100 هکتار      د: 1000 هکتار

36-  كدام گزينه درست است؟

الف:   2/7 سانتیمتر = 72 میلیمتر                     ب:    3/4  متر = 4300 سانتیمتر

ج: 35/2 کیلوگرم = 2035 گرم                         د: همه ی موارد صحیح است.

37-   %40 عددی 160 تا شده است .خود آن عدد چند بوده است؟

الف: 4               ب: 400                 ج: 84                     د: 16

38-  حاصل جمع دو عدد مرکب 35   46  5  و  25  13  4 کدام عدد است؟

الف:  10                      ب:     1     60      9                        

  ج:  60     59       9                      د: 59       10

39- کدام دو عدد با هم برابرند

الف: 80/2 و 8/2                    ب: 05/4   و  5/4           

   ج:  090/8    و 90/80               د: الف و ب هر دو صحیح است

40-حجم یک مکعب مستطیل 96 سانتیمتر مکعب است. اگر طول و عرض آن 3 و4  سانتیمتر باشد ارتفاع آن چند سانتیمتر است؟

الف: 7 سانتیمتر                 ب: 89 سانتیمتر       ج: 12 سانتیمتر        د: 8 سانتیمتر